‘ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର’ ବୋଲି ଶବ୍ଦଟି କେବେ ଶୁଣିଛନ୍ତି କି ଏହା ବଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା କମିଲେ ଆପଣଙ୍କର ଡିମ୍ବାଶୟରେ ଡିମ୍ବ ସଂରକ୍ଷଣ (ଓଭେରିଆନ୍ ରିଜର୍ଭ) ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ? ଆଣ୍ଟି-ମୁଲେରିଆନ୍ ହର୍ମୋନ (ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍.) ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଯାହା ମହିଳାଙ୍କ ଡିମ୍ବାଶୟରେ କେତେ ଡିମ୍ବ ଅଛି ସେଥିର ଧାରଣା ଦେଇଥାଏ। ସହଜ ଭାବରେ କହିଲେ, ଡିମ୍ବର ସଂଖ୍ୟା ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. କମ୍ ହେଲେ ଡିମ୍ବ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ କମ୍ ଥାଏ। ଯଦିଓ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. କମ୍ ଥିବାରୁ ସବୁବେଳେ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରେନି, ତଥାପି ଗର୍ଭଧାରଣର ସମ୍ଭାବନା କମାଇଦେଇପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ବୁଝିବା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଗର୍ଭଧାରଣ ପ୍ଲାନ୍ କରୁଛନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ, କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ର ଲକ୍ଷଣ, କାରଣ, ଆଦର୍ଶ ସ୍ତର ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିକିତ୍ସା ବିକଳ୍ପ ବିଷୟରେ ବୁଝିବା।
ଆଣ୍ଟି-ମୁଲେରିଆନ୍ ହର୍ମୋନ ହେଉଛି ଡିମ୍ବାଶୟର ଫଲିକଲ୍ (ଡିମ୍ବ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଛୋଟ ଥଳି) ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ଗୋଟିଏ ପ୍ରୋଟିନ୍, ଯାହା ଡିମ୍ବାଶୟରେ କେତେ ଡିମ୍ବ ବାକି ଅଛି ସେଥିର ଏକ ଧାରଣା ଦେଇଥାଏ। ସେହିପରି, ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ଡିମ୍ବ ସଂରକ୍ଷଣ ସହ ସିଧା ସମ୍ପର୍କିତ। କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତରର ଅର୍ଥ ହେଲା ଡିମ୍ବର ସଂରକ୍ଷଣ କମିଯାଇଛି। ଏହା ସବୁବେଳେ ଗର୍ଭଧାରଣକୁ ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ଏମିତି ନୁହେଁ। ମନେ ରଖନ୍ତୁ, କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ମାନେ ଡିମ୍ବ ସଂଖ୍ୟା କମ୍, କିନ୍ତୁ ଡିମ୍ବର ଗୁଣ ଖରାପ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଅବଶ୍ୟ ହେବ ଏହା ନୁହେଁ। କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ କିମ୍ବା ଉନ୍ନତ ପ୍ରଜନନ ଚିକିତ୍ସା ମାଧ୍ୟମରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଏବଂ ତା’ର ପ୍ରଭାବକୁ ବୁଝିଲେ ଆଗାମୀ ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ଲାନ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ।
କିଛି ମୁଖ୍ୟ କଥା:
କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ଥିଲେ ସବୁବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶାରୀରିକ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶରୀରରେ କିଛି ପ୍ୟାଟର୍ନ ଦେଖାଯାଇପାରେ। କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଥିବାର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ/ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକ:
କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ର କାରଣ ଜୈବିକ, ଜନ୍ମଗତ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ସଂପର୍କିତ ହୋଇପାରେ। ମୁଖ୍ୟ କଥା ହେଲା—ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ରହିବା। ତଳେ କିଛି ସାଧାରଣ କାରଣ ଦିଆଯାଇଛି—
ଆଣ୍ଟି-ମୁଲେରିଆନ୍ ହର୍ମୋନ ପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ନିଶ୍ଚିତ କରିବାର ସବୁଠାରୁ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଉପାୟ। ଏହି ପରୀକ୍ଷାକୁ ଫର୍ଟିଲିଟି ମାପିବାର ଏକ ସହଜ ଏବଂ ଉପଯୋଗୀ ସୂଚକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଧରାଯାଏ, କାରଣ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ସାଧାରଣତଃ ମାସିକ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ। ଅନ୍ୟ କିଛି ହର୍ମୋନ ପରୀକ୍ଷାରେ ଚକ୍ରର ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି ଅନୁସାରେ ଫଳାଫଳ ଅଧିକ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇପାରେ। ଏହି ପରୀକ୍ଷା ସହଜ ହେବାର କାରଣ—
ଡାକ୍ତର ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ। ଫଳାଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ, ଡାକ୍ତର ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଜନା ତିଆରି କରିପାରନ୍ତି।
କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ରିପୋର୍ଟ ଆସିଲେ ଅଧିକାଂଶ ମହିଳାଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନ ହୁଏ ଚିକିତ୍ସା କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ପୁଣି ବଢ଼ିପାରିବ କି? ଯଦିଓ ଏପରି କୌଣସି ଏକମାତ୍ର ଚିକିତ୍ସା ନାହିଁ ଯାହା ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ବଢ଼ାଇଦେବ, ତଥାପି କିଛି ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ଅଭ୍ୟାସ ଗର୍ଭଧାରଣର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ାଇପାରେ। ସାଧାରଣତଃ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଥିବା ବିକଳ୍ପଗୁଡିକ ହେଲା—
ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି, କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଶୁଣିଲେ ମନ ଖରାପ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଆପଣ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। କିଛି ଡାକ୍ତରୀ ସହାୟତା ସହ ଏବଂ କେତେକ ମାମଲାରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ଭବ। ପ୍ରକୃତରେ, କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଥିବା ଅନେକ ମହିଳା ସଫଳ ଭାବେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରି ସୁସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ତଥାପି, ଏହା ବୟସ, ସମୁଦାୟ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଡିମ୍ବର ଗୁଣ ପରି କିଛି କାରକ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରେ। ଆଇ.ଭି.ଏଫ୍, ଆଇ.ୟୁ.ଆଇ. କିମ୍ବା ଆଇ.ସି.ଏସ୍.ଆଇ. ପରି ଉନ୍ନତ ପ୍ରଜନନ ଚିକିତ୍ସା ଅନେକଙ୍କୁ କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି।
ଯଦି ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ସ୍ତର ଅତ୍ୟଧିକ କମ୍ ଥାଏ, ତେବେ ଡୋନର୍ ଡିମ୍ବାଣୁ ଗୋଟିଏ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ। ଆଉ ଯଦି ଜୀବନଶୈଳୀ ସଂପର୍କିତ କାରଣରୁ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. କମିଥାଏ, ତେବେ କିଛି ସହଜ ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ। ଯେମିତି ପଦ୍ଧତି ହେଉ କି ଚିକିତ୍ସା ଯୋଜନା—ବହୁ ସଫଳ ଗର୍ଭଧାରଣ ଅନୁଭବ ଦେଖାଇଛି ଯେ କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମାତୃତ୍ୱ ସମ୍ଭବ। ଜରୁରୀ ହେଉଛି ଠିକ୍ ସମୟରେ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଜନନ ବିକଳ୍ପ ବାଛିବା।
ଶେଷରେ, କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଫର୍ଟିଲିଟି ପାଇଁ ଭାବନାତ୍ମକ ଭାବେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, କାରଣ ଏହା କ’ଣ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ ମନ ଭାରି ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ, କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ମାନେ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ନୁହେଁ; ଏହା କେବଳ ଡିମ୍ବାଶୟରେ ଡିମ୍ବ ସଂରକ୍ଷଣ କମିଥିବାର ସଙ୍କେତ। ଏହାକୁ ଡିମ୍ବର ଗୁଣ, ଗର୍ଭାଶୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ହର୍ମୋନ ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜୀବନଶୈଳୀ ପରି ଅନ୍ୟ କାରକ ସହ ମିଶାଇ ଦେଖିବା ଦରକାର। ଠିକ୍ ପ୍ରଜନନ ପରାମର୍ଶ ନିଆଗଲେ, ଅନେକ ମହିଳା କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା ମାଧ୍ୟମରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଭଲ କରିବା, ଧୂମପାନ କମାଇବା/ଛାଡ଼ିବା ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ପରିଚାଳନା ପରି ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରେ। ମୁଖ୍ୟ କଥା ହେଲା ଶୀଘ୍ର ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ଚୟନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି, ତେବେ ଫର୍ଟିଲିଟି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କଲେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଯୋଜନା ତିଆରି ହୋଇପାରିବ। ଆଜିର ଚିକିତ୍ସା ଉନ୍ନତି ସହିତ, ପିତୃମାତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ଆଶା ଏବଂ ସମ୍ଭାବନା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ଅଛି।
ମାସିକ ଚକ୍ର/ଡିମ୍ବ ଛଡ଼ା ଦିନ ଟ୍ରାକ୍ କରନ୍ତୁ, ଶରୀର ଓଜନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ରଖନ୍ତୁ, ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ କମାନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମୟରେ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ ଏହା ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ାଇପାରେ।
ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. କୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ “ବଢ଼ାଇବା” ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଉପାୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଧୂମପାନ ବନ୍ଦ, ଓଜନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଶରୀରକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରେ।
ନା’। କମ୍ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ମାନେ ଡିମ୍ବ ସଂରକ୍ଷଣ କମ୍, କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ଅସମ୍ଭବ ଏମିତି ନୁହେଁ।
ହଁ, କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭାବନା ବୟସ, ଡିମ୍ବର ଗୁଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାରକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଫର୍ଟିଲିଟି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଜରୁରୀ।
ଭଲ ନିଦ୍ରା, ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ଧୂମପାନ/ମଦ୍ୟପାନ ବନ୍ଦ, ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ କମାଇବା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶକ୍ରମେ ଉପଯୁକ୍ତ ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ ନେଲେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଡିମ୍ବର ଗୁଣକୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରେ।
ଯେତେବେଳେ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ବହୁତ କମ୍ ରେଞ୍ଜରେ ଥାଏ ଏବଂ ଡିମ୍ବ ସଂରକ୍ଷଣ ଗୁରୁତର ଭାବେ କମିଥିବା ସୂଚନା ମିଳେ। ଠିକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ଡାକ୍ତରୀ ରିପୋର୍ଟ ସହ ମିଶାଇ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଡିମ୍ବ ସଂଖ୍ୟାର ଧାରଣା ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ “କେତେ ଡିମ୍ବ” ଗଣନା ଏକାକୀ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ନାହିଁ। ସାଧାରଣତଃ ଅନ୍ୟ ଟେଷ୍ଟ/ସ୍କାନ୍ ସହ ମିଶାଇ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଏ।
କୌଣସି ଏକ ଖାଦ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏ.ଏମ୍.ଏଚ୍. ବଢ଼ାଏ ଏମିତି ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରୋଟିନ୍, ସବୁଜ ପନିପରିବା, ଫଳ, ନଟ୍ସ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଚର୍ବି ସହିତ ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।
ହଁ। ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ଏହା ସାଧାରଣତଃ କମେ ଏବଂ କେତେକ ସମୟ ଲ୍ୟାବ୍/ଯାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନତା କିମ୍ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଅଳ୍ପ ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଇପାରେ।