ମେନୋପଜ୍‌ର ଅର୍ଥ ବୁଝନ୍ତୁ: ମେନୋପଜ୍ କ’ଣ ଓ ଏହା ସମୟରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ?

ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିପାତ

ମେନୋପଜ୍ (Menopause) ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକଦିନ ଘଟିଥାଏ। ଏହା ମାସିକ ଚକ୍ରର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ, ଯେତେବେଳେ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟ (Ovary) ପ୍ରଜନନ ହରମୋନ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ। 

ଓଡ଼ିଆରେ ମେନୋପଜ୍‌ର ଅର୍ଥ, ଏହାର ଲକ୍ଷଣ, ଶରୀରରେ ହେଉଥିବା ହର୍ମୋନ୍‌ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ସହ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ବୁଝିବା ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟବୟସୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇପାରେ।

ମେନୋପଜ୍‌ କ’ଣ? (Menopause Meaning)

ମେନୋପଜ୍‌ର ଅର୍ଥକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ରଜୋନିବୃତ୍ତି ବା ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବର ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦ ହେବା ବୋଲି ବୁଝାଯାଏ। ଚିକିତ୍ସାଗତ ଭାବେ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ଲଗାତାର ୧୨ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାସିକ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତାହାଙ୍କୁ ମେନୋପଜ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ।

ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୪୦ ଦଶକ କିମ୍ବା ୫୦ ଦଶକରେ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ମହିଳାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରାୟ ୫୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଏହା ଘଟିଥାଏ। ତେବେ ଡିମ୍ବାଶୟ ଅପସାରଣ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର, କେମୋଥେରାପି, ରେଡିଏସନ୍ ଚିକିତ୍ସା କିମ୍ବା କେତେକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସ୍ଥିତି ମାନଙ୍କ କାରଣରୁ ଏହା ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ଘଟିପାରେ।

ମେନୋପଜ୍‌ ପୂର୍ବରୁ କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ?

ପେରିମେନୋପଜ୍ (Perimenopause) କ'ଣ?

ମେନୋପଜ୍ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ମାସ କିମ୍ବା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ପେରିମେନୋପଜ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଡିମ୍ବାଶୟ ଧୀରେ ଧୀରେ କମ୍ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ହର୍ମୋନ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ଯାହା ଫଳରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଅନିୟମିତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦିଏ। ପେରିମେନୋପଜ୍ ୩୦ ଦଶକ ଶେଷ କିମ୍ବା ୪୦ ଦଶକ ଆରମ୍ଭରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପାରେ ଏବଂ କେତେକଙ୍କଠାରେ ଏହା ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ।

ପେରିମେନୋପଜ୍ ଏବଂ ମେନୋପଜ୍ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ

ପେରିମେନୋପଜ୍ ହେଉଛି ମେନୋପଜ୍ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ଏକ ଧୀର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ, ଯାହା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିପାରେ। ଏହି ସମୟରେ ଡିମ୍ବାଶୟର ହରମୋନ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଅନିୟମିତ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ମଧ୍ୟ ଅନିୟମିତ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଏକ ଜାପାନୀ ମହିଳାଙ୍କ ଦଳ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ପେରିମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ FSH ହରମୋନ୍‌ର ସ୍ତର ବଢ଼େ ଓ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ (E2) ସ୍ତର କମେ, ତେବେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରେ ଏକାପରି ଏକ ଦିଗରେ ଚାଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ବହୁତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ହରମୋନ୍ ପରୀକ୍ଷାରୁ ମେନୋପଜ୍ ପାଖେଇ ଆସିଛି ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିହୁଏ ନାହିଁ — ପରିବର୍ତ୍ତେ ମାସିକ ଚକ୍ରର ଧାରା ଓ ସମୟ ହିଁ ଏହାର ଅଧିକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ସଙ୍କେତ। 

ମେନୋପଜ୍ ହେଉଛି ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯେତେବେଳେ ଲଗାତାର ୧୨ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ମାସିକ ଆସେ ନାହିଁ ଏବଂ ଡିମ୍ବାଶୟ ପ୍ରଜନନ ହର୍ମୋନ୍‌ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ।

ମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ଶରୀରରେ କ'ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ?

ହର୍ମୋନ୍‌ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରୋନ୍ ହରମୋନ୍‌ର ଉତ୍ପାଦନ ଧୀରେ ଧୀରେ ବହୁତ କମ୍ କରିଦିଏ, ଏବଂ ଏହି ହରମୋନ୍‌ର ପତନ ଶରୀରର ଅନେକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଦୂରଗାମୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ। ଏହା ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିଗାଡ଼ିଦିଏ, ହାଡ଼ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ମନୋଭାବରେ ତାରତମ୍ୟ ଆଣିଥାଏ, ଆଉ ନିଦ୍ରାର ସ୍ୱାଭାବିକ ଛନ୍ଦକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳାଇଦିଏ। 

ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ (Periods)ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ପେରିମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ପ୍ରାୟତଃ ଅନିୟମିତ ହୋଇଯାଏ। ଏହା କେବେ ମାସ ମାସ ଛାଡ଼ି ଆସେ, କେବେ ପୁଣି ଅଳ୍ପ ବ୍ୟବଧାନରେ ଅଧିକ ଥର ଆସେ, ଆଉ ପ୍ରବାହର ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ କେବେ କମ୍ ତ କେବେ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ।

୩,୧୦,୦୦୦ ଜାପାନୀ ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ବଡ଼ ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାସିକ ଚକ୍ରର ଲମ୍ବ ବୟସ ସହ ବଦଳିଥାଏ — ଏହା ୪୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୀରେ ଧୀରେ କମି, ତାପରେ ପୁଣି ବଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ଯାହା ପେରିମେନୋପଜ୍ ପାଖେଇ ଆସୁଥିବା ସମୟର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ସଙ୍କେତ ବୋଲି ବୁଝାଯାଏ।

ଅନେକ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରେ ଏହା ସାଧାରଣ ଓ ଆଶା କରାଯାଉଥିବା ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ମେନୋପଜ୍ ପାଖେଇ ଆସିବା ସହ ଏହା କ୍ରମଶଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ।

ଡିମ୍ବକ୍ଷରଣ (Ovulation) ଏବଂ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ଉତ୍ପାଦନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ପେରିମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନିୟମିତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ କେତେକ ମାସରେ ଏହା ମୋଟେ ହୁଏ ନାହିଁ ମଧ୍ୟ, କାରଣ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସ ନିୟମିତ ଭାବେ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।

ଏହା ସହ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟରେ ରହିଥିବା ଡ଼ିମ୍ବାଣୁର ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବୟସ ସହ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କମିଯାଏ। ଚୀନ୍‌ର ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ୩୫ରୁ ୩୯ ବର୍ଷ ବୟସର ମହିଳାଙ୍କ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟରେ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୧,୦୦୦ ଅପକ୍ୱ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ରହିଥାଏ, ଯାହା ୪୦ରୁ ୪୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପ୍ରାୟ ୬,୭୦୦କୁ, ଏବଂ ୪୫ରୁ ୪୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମାତ୍ର ୧,୦୦୦ ଆଖପାଖକୁ ଖସିଆସେ। ଡ଼ିମ୍ବାଣୁର ଗୁଣବତ୍ତା ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ କମିଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ।

ମେନୋପଜ୍ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟ ଆଉ କୌଣସି ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ମୁକ୍ତ କରେ ନାହିଁ।

ମେନୋପଜ୍ ର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ କ'ଣ?

ମେନୋପଜ୍ ଓ ପେରିମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ମହିଳାମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ଏଥିରେ ଅନିୟମିତ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ, ଯୋନି ଶୁଷ୍କତା, ଉତ୍ତାପ ଆଭାସ (Hot Flashes), ରାତିରେ ଝାଳ ବାହାରିବା, ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା, ମନୋଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି, ମେଟାବଲିଜିମ୍ ମନ୍ଥର ହେବା, କେଶ ପତଳା ହେବା ଓ ଚର୍ମ ଶୁଷ୍କ ହେବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକର ତୀବ୍ରତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। କେତେକଙ୍କର ଏହା ହାଲୁକା ରହେ, ଆଉ କେତେକଙ୍କର ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବା ଭଳି ତୀବ୍ର ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।

ମେନୋପଜ୍ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା (Fertility) ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ ସମ୍ପର୍କ?

ମେନୋପଜ୍ ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ଭବ କି?

ହଁ, ପେରିମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ଭବ ରହେ, କାରଣ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ଅନିୟମିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ। ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଅନିୟମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଅନେକ ମହିଳା ଭାବିଥାନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଆଉ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ମେନୋପଜ୍ ନିଶ୍ଚିତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭନିରୋଧକ ବ୍ୟବହାର ଜାରି ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି।

ମେନୋପଜ୍ ପରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ଗର୍ଭଧାରଣ

ମେନୋପଜ୍ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଲଗାତାର ୧୨ ମାସ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ନଆସିବା ପରେ, ଡିମ୍ବାଶୟ ଆଉ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ମୁକ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ଚାହୁଁଥିବା ମହିଳାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ଦାନ (Egg Donation) କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସହାୟକ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି (Assisted Reproductive Technology) ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେଇଥାନ୍ତି।

ମେନୋପଜ୍ ପରେ ଶରୀରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ

ମେନୋପଜ୍ ପରେ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ସ୍ତର କମିଯିବା କାରଣରୁ ଶରୀରର ହାଡ଼ ଓ ହୃଦୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ। ହାଡ଼ର ଘନତ୍ୱ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଏ, ଯାହା ଅସ୍ଥିକ୍ଷୟ (Osteoporosis) ଓ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିବାର ବିପଦ ବଢ଼ାଇଦେଇଥାଏ।

ଏହା ସହ ମେନୋପଜ୍ ପରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ହୃଦ୍‌ରୋଗ ହେବାର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ, କାରଣ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବିପଦରୁ ଏକ ପ୍ରକାରର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ମେନୋପଜ୍ ପରେ ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଜୀବନଶୈଳୀ ଅନୁସରଣ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ନିଜର ଯତ୍ନ କିପରି ନେବେ?

ମେନୋପଜ୍‌ର ଲକ୍ଷଣକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ଜୀବନଶୈଳୀରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରେ, ଯେପରିକି ସନ୍ତୁଳିତ ଆହାର, ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଏବଂ ମାନସିକ ଚାପ କମାଇବା ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଶିଥିଳତା ଅଭ୍ୟାସ।

କେତେକ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲକ୍ଷଣ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୋଇଥିଲେ ଚିକିତ୍ସକ ହରମୋନ୍‌ ଚିକିତ୍ସା (Hormone Therapy) ପରାମର୍ଶ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଯାହା ଉତ୍ତାପ ଆଭାସ, ଯୋନି ଶୁଷ୍କତା ଓ ହାଡ଼ କ୍ଷୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହି ଚିକିତ୍ସାର ଲାଭ ଓ ବିପଦ ଉଭୟ ଥିବାରୁ ଏହା ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବିନା ଆରମ୍ଭ କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ମେନୋପଜ୍ ହଠାତ୍ ହୋଇଯାଏ କି?

ଅନେକ ଲକ୍ଷଣ, ଯେପରିକି ଉତ୍ତାପ ଆଭାସ ଓ ରାତିରେ ଝାଳ ବାହାରିବା, ମେନୋପଜ୍ ପରେ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମୟ କ୍ରମେ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଏ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରେ ଏହା ଆପେ ଆପେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

କିନ୍ତୁ କେତେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏତେ ସହଜରେ ମିଳାଇ ଯାଏ ନାହିଁ। ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ସ୍ତର କମ୍ ରହିବା କାରଣରୁ ଯୋନି ଶୁଷ୍କତା,ଜ୍ଵଳନ ଭାବ କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ସମୟରେ ଅସ୍ୱସ୍ତି ଭଳି ସମସ୍ୟା ମେନୋପଜ୍ ପରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରହିପାରେ। ସେହିପରି ହାଡ଼ର ଘନତ୍ୱ ମଧ୍ୟ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କମି ଚାଲିଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଅସ୍ଥିକ୍ଷୟ ଓ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିବାର ବିପଦ ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଏ।

ଏହି କାରଣରୁ ମେନୋପଜ୍ ପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯତ୍ନ, ହାଡ଼ର ଘନତ୍ୱ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ସହ ନିୟମିତ ପରାମର୍ଶ ଜାରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ — ମେନୋପଜ୍ ପହଞ୍ଚିଗଲା ମାତ୍ରେ ଏହି ଯତ୍ନର ଆବଶ୍ୟକତା ସରି ଯାଏ ନାହିଁ।

ମେନୋପଜ୍ ପରେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଚାଲିଯାଏ କି?

ନା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନୁହେଁ। ହଠାତ୍ ଉତ୍ତାପ ଆଭାସ ଓ ରାତିରେ ଝାଳ ବାହାରିବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ସମୟ କ୍ରମେ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଇ ଅଧିକାଂଶ ମହିଳାଙ୍କ ଠାରେ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ମେନୋପଜ୍ ସହିତ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ସରି ଯାଏ। ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ସ୍ତର ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ କମ୍ ରହିଯିବାରୁ ଯୋନି ଶୁଷ୍କତା, ଜ୍ୱଳନ ଭାବ, ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ସମୟରେ ଅସ୍ୱସ୍ତି ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ମୂତ୍ରନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ ଭଳି ସମସ୍ୟା ମେନୋପଜ୍ ପରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି, ଏପରିକି ଆଜୀବନ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ। ହାଡ଼ର ଘନତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏକଥର ପାଇଁ କମି ଯାଇ ନଥାଏ — ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅଭାବ ଥିବାରୁ ଏହା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କମି ଚାଲିଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ଅସ୍ଥିକ୍ଷୟ ଓ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିବାର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ। ସେହିପରି ହୃଦ୍‌ରୋଗର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ମେନୋପଜ୍ ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିଥାଏ।