Overview
ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ନିୟମିତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବିନା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଧାରଣ ନ ହେବାକୁ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ ଜାଣିଲେ ଆପଣ ନିଜ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରିବେ। ଏହି ଲେଖାରେ ଆମେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ କାରଣ ସମ୍ପର୍କରେ କଥା ହେବା ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ଅବସ୍ଥା ବୁଝିବା ସହିତ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ଚିକିତ୍ସାଗତ ସମାଧାନ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରଣା ଦେବ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କଥା
ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଅର୍ଥ ହେଲା ୧୨ ମାସ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ନିୟମିତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବିନା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଧାରଣ ନ ହେବା। ଏହା ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳା ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ଏବଂ ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାଥମିକ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଏ।
- ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ: ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଦମ୍ପତି କେବେ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇନଥାନ୍ତି।
- ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ: ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ସଫଳ ଗର୍ଭଧାରଣ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ପୁଣି ଗର୍ଭଧାରଣ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଛି।
ଆପଣଙ୍କ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ପ୍ରାଥମିକ କି ଦ୍ୱିତୀୟ ଏହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଏହା ଚିହ୍ନଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ପଥକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵରେ ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ସଫଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ “ପୁଣି କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ?” ଭାବରେ ଅଧିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଭାବନାତ୍ମକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵଠାରୁ ବହୁତ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କ’ଣ?
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଦମ୍ପତିଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୋଇନଥାଏ ଏବଂ ନିୟମିତ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷା ବିନା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ୧ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୋଇନଥାଏ, ତାହାକୁ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ପରିବାର ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଯୁବ ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ। କେତେକ ମାମଲାରେ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ବଂଶଗତ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ—ଅର୍ଥାତ୍ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନକୁ ଆସିପାରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ଦରକାର ହୁଏ।
ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ମୁଖ୍ୟ ବିଶେଷତା:
- ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭଧାରଣର କୌଣସି ଇତିହାସ ନଥିଲେ ଏହା ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ।
- ସାଧାରଣତଃ ବିବାହ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରଥମ କିଛି ବର୍ଷରେ ଏହା ଧରାପଡ଼ିଥାଏ।
- ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ମହିଳା ଯେକୌଣସି ଜଣଙ୍କର ପ୍ରଜନନ ସମସ୍ୟା, ହର୍ମୋନ ସମସ୍ୟା, କିମ୍ବା ଶରୀର ଗଠନ (ଆନାଟୋମି) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସୁବିଧା ଏହାର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କ’ଣ?
ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅଧିକଥର ସଫଳ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପରେ ପୁଣି ଗର୍ଭଧାରଣ ହେବାରେ ଅସୁବିଧା ହେବା କିମ୍ବା ଗର୍ଭକୁ ପୂରା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାରଣ କରିପାରୁ ନଥିବାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କୁହାଯାଏ। କେତେକ ଭ୍ରମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ପରି ଗୁରୁତର ହୋଇପାରେ। କେବେ କେବେ ଏହା ମାନସିକ ଭାବରେ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୁଏ, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ସଫଳ ହୋଇଥିବାରୁ “ଏବେ କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ?” ଭାବର ଆଘାତ ଅଧିକ ଥାଏ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ସମ୍ପର୍କରେ କିଛି ତ୍ୱରିତ ତଥ୍ୟ:
- କେତେକ ମାମଲାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ପ୍ରାଥମିକ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଇପାରେ, କାରଣ ଅନେକ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଡ଼େରି କରନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ବୟସ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିଯାଏ।
- ସାମାଜିକ ମହଲରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵକୁ ଅନେକଥର ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କିମ୍ବା କମ୍ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ।
- ଯଦିଓ ପୂର୍ବରୁ ସଫଳ ଗର୍ଭଧାରଣ ଥିଲା, ତଥାପି ଏଥର ଅସୁବିଧାକୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଧରିବା ପାଇଁ ପେଶାଦାର ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦରକାର ହୁଏ।
ଆପଣ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରର ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ସମସ୍ୟା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଜଟିଳ ଏବଂ କେବେ କେବେ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମ୍ଭାଳିବା ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ସର୍ବଦା ଭଲ ଉପାୟ।
ମହିଳାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ସାଧାରଣ କାରଣ
ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଅନେକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଧିକାଂଶ ସମସ୍ୟା ଗାଇନିକୋଲୋଜି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ ସହ ଜଡିତ ଥାଏ। ସାଧାରଣ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
- ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ସମସ୍ୟା: ପିସିଓଏସ୍ ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ଏବଂ ନିୟମିତ ମାସିକ ଚକ୍ରକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ।
- ଫ୍ୟାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀ ଅବରୋଧ: ଯକ୍ଷ୍ମା ଏବଂ ନଳୀର ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଅବରୋଧ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଫଳରେ ଡିମ୍ବ ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଣୁ ମିଶିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
- ହର୍ମୋନାଲ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ: ହର୍ମୋନ ସ୍ତରର ଅସନ୍ତୁଳନ ମାସିକ ଚକ୍ର ଏବଂ ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
- ଗର୍ଭାଶୟର ଅସାମାନ୍ୟତା: ଜନ୍ମଜାତ ସମସ୍ୟା (ଯେପରିକି ଗର୍ଭାଶୟ ଭିତରେ ସେପ୍ଟମ୍) କିମ୍ବା ଫାଇବ୍ରଏଡ୍ ଭ୍ରୁଣ ସ୍ଥାପନକୁ ଅଟକାଇପାରେ।
- ଡିମ୍ବର ଗୁଣମାନ କମିଯିବା କିମ୍ବା ଡିମ୍ବାଶାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କମିଯିବା: ଏହାର ସବୁଠୁ ସାଧାରଣ କାରଣ ବୟସ ବଢ଼ିବା। ବିଶେଷକରି ୩୫ ବର୍ଷ ପରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ଅଧିକ କଠିନ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଜଟିଳତା ବିପଦ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ।
ପୁରୁଷଙ୍କରେ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ସାଧାରଣ କାରଣ
ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ଥିବା, ଶୁକ୍ରାଣୁର ଗଠନ ଅସାମାନ୍ୟ ହେବା, ଗତି କମ୍ ଥିବା କିମ୍ବା ଶୁକ୍ରାଣୁ ନଥିବା—ଏସବୁ ପୁରୁଷ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
- ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ କିମ୍ବା ଗତିଶୀଳତା କମ୍: ଶୁକ୍ରାଣୁ ଗତିଶୀଳତାର ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ସାମାନ୍ୟ ଅସାମାନ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ଫର୍ଟିଲାଇଜେସନ୍କୁ କଷ୍ଟକର କରିପାରେ।
- ହର୍ମୋନ ସମସ୍ୟା: ହର୍ମୋନ ଅସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗୁଁ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଉତ୍ପାଦନ ଠିକ୍ ଭାବେ ହୋଇନପାରେ ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଗତିଶୀଳତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
- ଭାରିକୋସିଲ୍ କିମ୍ବା ଅବରୋଧ: ଅଣ୍ଡକୋଷର ଶିରା ଫୁଲିଯିବା (ଭାରିକୋସିଲ୍) କିମ୍ବା ନଳୀରେ ବାଧା ଥିଲେ ଫର୍ଟିଲିଟି ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ।
- ଶୁକ୍ରାଣୁ ବହନ ନଳୀର ଅବରୋଧ: ଅଣ୍ଡକୋଷରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ତିଆରି ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନଳୀ ଅବରୋଧ ଥିବାରୁ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ମିଳିନପାରେ, ଫଳରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ସାଧାରଣ କାରଣ
ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଗର୍ଭଧାରଣ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ମାନସିକ ଭାବେ ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୋଇପାରେ। ନୂଆ କିମ୍ବା ବଦଳିଯାଇଥିବା କିଛି କାରଣ ଯୋଗୁଁ ପୁଣିଥରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କଠିନ ହୋଇଯାଏ। ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ମହିଳା ଯେକୌଣସି ଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଗର୍ଭଧାରଣ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇପାରେ।
ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
- ବୟସ ସହ ଫର୍ଟିଲିଟି କମିଯିବା: ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଡିମ୍ବର ସଂଖ୍ୟା ଓ ଗୁଣମାନ ଧୀରେଧୀରେ କମେ, ବିଶେଷକରି ୩୫ ବର୍ଷ ପାଖାପାଖି।
- ହର୍ମୋନାଲ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ: ଥାଇରଏଡ୍ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ହର୍ମୋନ ସନ୍ତୁଳନ ବିଗଡ଼ିପାରେ; ପ୍ରୋଲାକ୍ଟିନ୍ ବଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଇନସୁଲିନ୍ ପ୍ରତିରୋଧ ବଢ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ଅଟକିପାରେ।
- ଦାଗ ରହିଥିବା ଟିସ୍ୟୁ/ଆଢେସନ୍: ପ୍ରସବ, ସିଜେରିଆନ୍, କିମ୍ବା ଡି ଏଣ୍ଡ ସି ପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ ଗର୍ଭାଶୟରେ ଦାଗ ରହିଥିବା ଟିସ୍ୟୁ ତିଆରି ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ଫ୍ୟାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
- ଓଜନ ବଢ଼ିବା କିମ୍ବା ମୋଟାପଣ: ପ୍ରଥମ ଗର୍ଭଧାରଣ ପରେ ଯଦି ଓଜନ ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା କମିଯାଏ, ତେବେ ହର୍ମୋନ ସ୍ତର ଏବଂ ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ଢାଞ୍ଚା ବଦଳିପାରେ।
- ଚିକିତ୍ସାଗତ ଅବସ୍ଥା: ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ୟା ଲାଗୁନଥିବା ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ କିମ୍ବା ପିସିଓଏସ୍ ଭଳି ଅବସ୍ଥା ଏବେ ଫର୍ଟିଲିଟିରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
- ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଷ୍ଟ୍ରେସ୍, ଖରାପ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ, ମଦ୍ୟ, ତମାଖୁ ଏବଂ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନ ଥିବା ଏସବୁ ଶୁକ୍ରାଣୁର ସଂଖ୍ୟା ଓ ଗୁଣମାନ କମାଇପାରେ।
- ବୟସ ସହ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ବୟସ ବଢ଼ିଲେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଗତି କମିଯାଇପାରେ, ଯାହା ଫର୍ଟିଲାଇଜେସନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
- ନୂଆ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା: ଗର୍ଭଧାରଣ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଡାଇବେଟିସ୍, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, କିମ୍ବା ହର୍ମୋନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସାମାନ୍ୟତା ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଶୁକ୍ରାଣୁ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
- ପରିବେଶୀୟ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥର ସ୍ପର୍ଶ: କାମ କିମ୍ବା ସୌଖୀନ ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ କେମିକାଲ୍, ଅଧିକ ତାପ, କିମ୍ବା ବିକିରଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଫର୍ଟିଲିଟି ଉପରେ ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଚିକିତ୍ସାରେ ମୂଳ କାରଣକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଧରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲେ ଗର୍ଭଧାରଣର ସମ୍ଭାବନା ଅନେକ ଗୁଣ ବଢ଼ିପାରେ।
ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଚିହ୍ନଟ କିପରି କରାଯାଏ
ମୂଳ କାରଣକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସେଇ କାରଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଚିକିତ୍ସା କରିବା ହେଉଛି ଏହି ଚିକିତ୍ସାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵରେ ଉଭୟ ସଂଗୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।
ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ
ମହିଳାଙ୍କ ଫର୍ଟିଲିଟି ଯାଞ୍ଚ ସାଧାରଣତଃ ବିସ୍ତୃତ ମେଡିକାଲ୍ ଇତିହାସ ଏବଂ ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ଟ୍ରାକିଂ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
1. ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ଟ୍ରାକିଂ:
ଶରୀରର ମୌଳିକ ତାପମାତ୍ରା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା, ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ କିଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା, କିମ୍ବା ହର୍ମୋନ ସ୍ତର (ଯେପରିକି ଏଲ୍ଏଚ୍ ଏବଂ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରନ୍) ଯାଞ୍ଚ କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ନିୟମିତ ହେଉଛି କି ନାହିଁ ଜଣାପଡ଼େ।
ହର୍ମୋନ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା:
ରକ୍ତ ନମୁନା ନେଇ ପ୍ରଜନନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ହର୍ମୋନ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ, ଯେପରିକି—
- ଏଫ୍ଏସ୍ଏଚ୍
- ଏଲ୍ଏଚ୍
- ପ୍ରୋଲାକ୍ଟିନ୍
- ଥାଇରଏଡ୍ ହର୍ମୋନ
- ଓଇଷ୍ଟ୍ରାଡାୟୋଲ୍
2. ପେଲଭିକ୍ ଅଲ୍ଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ:
ଅଣ୍ଡାଶୟ ଏବଂ ଗର୍ଭାଶୟର ଅବସ୍ଥା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଇମେଜିଂ ଦରକାର ହୁଏ। ଏଥିରେ ଫାଇବ୍ରଏଡ୍, ସିଷ୍ଟ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସାମାନ୍ୟତା ଅଛି କି ନାହିଁ ଧରାପଡ଼େ।
3. ହିଷ୍ଟେରୋସାଲପିଙ୍ଗୋଗ୍ରାଫି:
ଏହା ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାର ଏକ୍ସ-ରେ ଯାଞ୍ଚ, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଫ୍ୟାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀ ଖୋଲା ଅଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ଗର୍ଭାଶୟ ଭିତର ଗଠନ ସାଧାରଣ କି ନୁହେଁ ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।
4. ଏଏମ୍ଏଚ୍ ପରୀକ୍ଷା:
ଏଏମ୍ଏଚ୍ ହର୍ମୋନର ସ୍ତର ମାପିଲେ ଅଣ୍ଡାଶୟର ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା (କେତେ ଡିମ୍ବ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି) ଜଣାପଡ଼େ। ଏହା ଫର୍ଟିଲିଟି ପୋଟେନ୍ସିଆଲ୍ ବୁଝିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ
ଅଣ୍ଡକୋଷ ଯାଞ୍ଚ:
ଅଣ୍ଡକୋଷର ଆକାର, ଗଠନ ଏବଂ ଶିରା ଫୁଲିଯିବା (ଭାରିକୋସିଲ୍) ଅଛି କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।
ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା:
ଅଣ୍ଡକୋଷର ଆକାର, ଗଠନ ଏବଂ ଭାରିକୋସିଲ୍ ଥିବା-ନଥିବା ଦେଖାଯାଏ।
ବୀର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା:
ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା, ଗତିଶୀଳତା ଏବଂ ଆକୃତି ମାପି ପୁରୁଷ ଦିଗର କାରଣ ଅଛି କି ନାହିଁ ଜଣାଯାଏ।
ହର୍ମୋନ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା:
ଟେଷ୍ଟୋଷ୍ଟେରୋନ୍, ଏଫ୍ଏସ୍ଏଚ୍ ଏବଂ ଏଲ୍ଏଚ୍ ସ୍ତର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।
ସ୍କ୍ରୋଟାଲ୍ ଅଲ୍ଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ:
ଯଦି ଶାରୀରିକ ଭାବେ କୌଣସି ଅସାମାନ୍ୟତା ଆଶଙ୍କା ଥାଏ, ତେବେ ଏହା କରାଯାଏ।
କେବେ ଫର୍ଟିଲିଟି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ଦେଖାଇବେ
ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖିଲେ ଫର୍ଟିଲିଟି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ:
ସଫଳତା ବିନା ଗର୍ଭଧାରଣ ଚେଷ୍ଟା
ଯଦି ଆପଣ ୧୨ ମାସ ଧରି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଗର୍ଭଧାରଣ ହେଉନାହିଁ (ମହିଳାଙ୍କ ବୟସ ୩୫ ଉପରେ ଥିଲେ ୬ ମାସ ପରେ), ତେବେ ସହାୟତା ନେବା ସମୟ ହୋଇଯାଏ।
ମାସିକ ଅନିୟମିତ କିମ୍ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା
ମାସିକ ଚକ୍ରରେ ଅସମାନତା, ଥାଇରଏଡ୍ ସମସ୍ୟା, ପିସିଓଏସ୍, କିମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭପାତ ଇତିହାସ ଥିଲେ ଫର୍ଟିଲିଟି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ସମୟରେ ଏସବୁ ଦିଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ବ ଗର୍ଭଧାରଣ ପରେ ଆଉ ଗର୍ଭଧାରଣ ନ ହେବା
ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ସଫଳ ଗର୍ଭଧାରଣ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ପୁଣି ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଛି, ତେବେ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ପାଇଁ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ପଥ ମିଳିପାରେ।
ଫର୍ଟିଲିଟି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଇଲେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଶୀଘ୍ର ମିଳିବାର ସୁଯୋଗ ବଢ଼ିଯାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଅଧିକ ଡ଼େରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ:
ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?
ନିଷ୍କର୍ଷ
ପ୍ରାଥମିକ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଉଭୟ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଜୀବନକୁ ବଡ଼ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, ଯାହା ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ଭାବନାତ୍ମକ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ଭରା ପରିବେଶ ତିଆରି କରେ। କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ତଫାତ୍, କାରଣ ଏବଂ କିପରି ଚିହ୍ନଟ/ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ ଏସବୁ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ ଦମ୍ପତିମାନେ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ସଠିକ୍ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରନ୍ତି। ଅନେକ ମାମଲାରେ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଡାକ୍ତରୀ ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମୟ ସହିତ ଠିକ୍ ହୋଇପାରେ। ସମୟରେ ଚିହ୍ନଟ, ସମବେଦନା ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଶିଶୁ ହେବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
Table of Contents
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଛୋଟ ଉତ୍ତର
ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵଠାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଅଧିକ ସାଧାରଣ କି?
କେତେକ ମାମଲାରେ ହଁ। ବିଶେଷକରି ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଡ଼େରି କଲେ ବୟସ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରଣ ବଢ଼ିଯାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଦେଖାଯାଇପାରେ।
ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଠିକ୍ ହୋଇପାରେ କି?
କେତେକ ମାମଲାରେ ହଁ। ଓଜନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଧୁମ୍ରପାନ/ମଦ୍ୟପାନ କମାଇବା, ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ କମାଇବା, ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାୟାମ ଫର୍ଟିଲିଟିକୁ ଭଲ କରିପାରେ।
ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଚିକିତ୍ସା କିପରି କରାଯାଏ?
କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଅଣ୍ଡୋତ୍ସର୍ଗ ଉନ୍ନତ କରିବା, ହର୍ମୋନ ସମସ୍ୟା ଠିକ୍ କରିବା, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଆଇୟୁଆଇ/ଆଇଭିଏଫ୍ ଭଳି ଫର୍ଟିଲିଟି ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରେ।
ବୟସ ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ କି?
ହଁ। ବୟସ ବଢ଼ିଲେ ଡିମ୍ବର ଗୁଣମାନ ଓ ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଏ ଏବଂ ଗର୍ଭଧାରଣ କଠିନ ହୋଇପାରେ ବିଶେଷକରି ୩୫ ବର୍ଷ ପରେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଚିହ୍ନଟ ପରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୋଇପାରେ କି?
ହଁ, କେତେକ ମାମଲାରେ ସମ୍ଭବ। ମୂଳ କାରଣ ଯଦି ଜୀବନଶୈଳୀ, ହର୍ମୋନ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଚିକିତ୍ସାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଗର୍ଭଧାରଣର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ।