ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੀ ਹੈ? (Cervix Meaning in Punjabi)
Reviewed by Dr. Nirali Nilesh Kapoor
Gynaecologist and IVF specialist
M.S. in Obstetrics & Gynaecology
10+ years of experience
Expert Verified
How is this page expert verified?
This information has been reviewed and approved by an experienced fertility specialist at Indira IVF to provide accurate and up-to-date guidance for our readers.
Overview
ਇਹ ਲੇਖ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ (Cervix) ਦੀ ਬਣਤਰ, ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮਾਹਵਾਰੀ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਪੌਲੀਪ, ਸਿਸਟ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਪੈਪ ਸਮੀਅਰ, HPV ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਕੋਲਪੋਸਕੋਪੀ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਵਿਕਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Table of Contents
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ (Cervix) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਣਤਰ
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੰਮ
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
- ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
- ਸਾਰ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ (Cervix) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
Cervix ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੂੰ ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਵਾਰੀ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰਵਿਕਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਪੌਲੀਪ, ਸਿਸਟ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਵਿਕਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਕੰਮ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਾਂਚਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਸਰਵਿਕਸ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਤੰਗ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੂੰ ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰਵਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜੋੜ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ
ਸਰਵਿਕਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬਾਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਯੋਨੀ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਨਾਲ (Cervical Canal) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੰਮ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਵਿਕਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
1. ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਭੂਮਿਕਾ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦਾ ਖੂਨ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਤੋਂ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
2. ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ
ਇਹ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਵਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਮਿਊਕਸ ਵੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਭੂਮਿਕਾ
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰਵਿਕਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਮਿਊਕਸ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਭੂਮਿਕਾ
ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰਵਿਕਸ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1. ਸਰਵਾਈਕਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (Cervical Infection)
ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਜਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਰਿਸਾਅ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੌਰਾਨ ਜਲਣ, ਸੰਭੋਗ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਸਰਵਾਈਕਲ ਪੌਲੀਪ (Cervical Polyp)
ਇਹ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਾਧੂ ਟਿਸ਼ੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਕੈਂਸਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਿਸਟ (Cervical Cyst)
ਇਹ ਤਰਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਥੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Nabothian Cyst ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
4. ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ (Cervical Cancer)
ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸਧਾਰਨ ਖੂਨ ਆਉਣਾ, ਅਸਧਾਰਨ ਰਿਸਾਅ ਜਾਂ ਪੈਲਵਿਕ ਦਰਦ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਿਯਮਿਤ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ HPV ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਖਤਰਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਅਸਧਾਰਨ ਸੈੱਲ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
1. ਪੈਪ ਸਮੀਅਰ ਟੈਸਟ (Pap Smear Test)
ਪੈਪ ਸਮੀਅਰ ਇੱਕ ਆਮ ਜਾਂਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਯੋਨੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਪੈਕੁਲਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਵਿਕਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬਰਸ਼ ਜਾਂ ਸਵੈਬ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਰਵਿਕਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੈੱਲ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਜਾਂਚ ਲਈ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕੀ ਅਸਹਿਜਤਾ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਟੈਸਟ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵਿਕਸ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਧਾਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
2. HPV ਟੈਸਟ (HPV Test)
HPV ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ Human Papillomavirus ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਖਤਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
HPV ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਵਿਕਸ ਤੋਂ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵਿਕਸ ਵਿੱਚ High-risk HPV ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। HPV ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਆਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਕਈ HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ High-risk HPV ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਸਰਵਿਕਸ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਕੋਲਪੋਸਕੋਪੀ (Colposcopy)
ਕੋਲਪੋਸਕੋਪੀ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਹੈ। ਜੇ ਪੈਪ ਸਮੀਅਰ ਜਾਂ HPV ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਧਾਰਨਤਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਸਰਵਿਕਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੋਲਪੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਇਸ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਪੈਕੁਲਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਰਵਿਕਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੈਗਨੀਫਾਇੰਗ ਯੰਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਲਪੋਸਕੋਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਰਵਿਕਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
ਕੋਲਪੋਸਕੋਪ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਸਰਵਿਕਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਸਧਾਰਨ ਹਿੱਸਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਟਿਸ਼ੂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਇਓਪਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣਨਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1. ਨਿਯਮਿਤ ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ
ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਨਾਲ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ HPV ਟੈਸਟ, Pap smear ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਜਾਂਚਾਂ ਕਰਵਾਓ। ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ
HPV ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਨਸੀ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ high-risk HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
3. HPV ਵੈਕਸੀਨ
HPV ਵੈਕਸੀਨ HPV ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਕਸੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਨਿੱਜੀ ਸਫਾਈ ਦਾ ਧਿਆਨ
ਚੰਗੀ ਨਿੱਜੀ ਸਫਾਈ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ:
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪੈਡ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਦਲੋ।
- ਯੋਨੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ।
- ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ, ਸਪਰੇਅ ਜਾਂ vaginal washes ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਯੋਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ douching ਨਾ ਕਰੋ।
- ਅਸਧਾਰਨ ਰਿਸਾਅ, ਬਦਬੂ, ਖੁਜਲੀ, ਜਲਣ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੱਛਣ ਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਜੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਧਾਰਨ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
- ਸੰਭੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਹੋਣਾ
- ਯੋਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਧਾਰਨ ਜਾਂ ਬਦਬੂਦਾਰ ਰਿਸਾਅ ਆਉਣਾ
- ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਪੈਲਵਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਰਹਿਣਾ
- ਸੰਭੋਗ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਜਾਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ
- HPV ਜਾਂ Pap test ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਸਧਾਰਨ ਆਉਣਾ
ਜੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜਾਂਚ ਜਾਂ follow-up ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਹਵਾਰੀ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਿਤ ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, HPV ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਿਨਸੀ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਫਾਈ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਸਧਾਰਨ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਾਰ
ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ, ਨਿਦਾਨ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਲਾਹ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, HPV ਟੈਸਟ, ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਲੱਛਣ, ਟੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਂ ਗਰਭ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।