Overview
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ (Menopause) ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੁਦਰਤੀ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਲਗਭਗ 45 ਤੋਂ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਔਰਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਝਟਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਾਣਾਂਗੇ ਕਿ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Table of Contents
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਵਗਣਾ
- ਕੀ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
- ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਸਿੱਟਾ
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਇਸਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਸਟੇਰੋਨ ਵਰਗੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੇਰੀਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਹਵਾਰੀ ਕਦੇ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖੂਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਹਵਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਚਿਤ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਦਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣਾ
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਖੂਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
- ਅਚਾਨਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
- ਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ
- ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
- ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ
- ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਜਾਂ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
- ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ
- ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
- ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ
- ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੇਆਰਾਮੀ
- ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
- ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਅਕੜਾਅ
- ਚਮੜੀ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ
- ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਹਰ ਲੱਛਣ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
ਕੁਦਰਤੀ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣਾ ਹੈ। ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਆਮ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ
ਜੇਕਰ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਜਾਤ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਾਂ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੈਨੋਪੌਜ਼
ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਸਰਜਰੀ ਰਾਹੀਂ ਹਟਾਉਣੇ ਪੈਣ, ਤਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਰੁਕ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਜ, ਵੀ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮਜਾਤ ਕਾਰਕ
ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਜਨਮਜਾਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨ
ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਕ
ਧੂਮਰਪਾਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਉਮਰ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਮਰ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੀ ਖੂਨ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਲੱਛਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਜਾਂਚਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਕਟਰੀ ਤਰੀਕੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਹਾਰਮੋਨ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ
ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਗਰਮੀ ਦੇ ਝਟਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਹਰ ਔਰਤ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਮਰ, ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਵਾਲੇ ਇਲਾਜ
ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰੀ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਅਤੇ ਬੇਆਰਾਮੀ
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਕਾਰਨ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੇਆਰਾਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਵਗਣਾ
ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆਵੇ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਧੱਬਾ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਕੁਦਰਤੀ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡੇ ਛੱਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਗਰਭਧਾਰਣ ਸੰਭਵ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਮਾਹਵਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ 12 ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਚਿਤ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਇਲਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਧਾਰਣ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਦਾਲਾਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਉਚਿਤ ਵਿਕਲਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ
ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਤੁਰਨਾ, ਯੋਗਾ, ਖਿੱਚ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧੂਮਰਪਾਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼
ਧੂਮਰਪਾਨ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧੂਮਰਪਾਨ ਛੱਡਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
ਤਣਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਤਣਾਅ, ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ, ਯੋਗਾ, ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ, ਪਸੰਦੀਦਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਦਾਸੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਅਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਠੰਢਾ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
- 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
- ਗਰਮੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ।
- ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਦ ਹੋਵੇ।
- ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਜਾਂ ਧੱਬਾ ਆਵੇ।
- ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗੰਭੀਰ ਬਦਲਾਅ, ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਰਹੇ।
ਸਿੱਟਾ
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਮਾਹਵਾਰੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ, ਨੀਂਦ, ਮੂਡ, ਯੋਨੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਔਰਤ ਲਈ ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਬਹੁਤ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਆਉਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।