आढावा
या लेखात पाळी उशिरा येण्याची शक्यता दर्शवणारी ९ सामान्य लक्षणे समजावून सांगितली आहेत. हार्मोनमधील बदल, ताणतणाव, तसेच मूडमध्ये होणारे बदल, पोट फुगल्यासारखे वाटणे आणि थकवा यांसारख्या हलक्या शारीरिक व भावनिक लक्षणांपासून पाळी उशिरा येण्याची कारणे या लेखात पाहिली आहेत. यामध्ये पाळी उशिरा येणे किंवा मासिक पाळी उशिरा सुरू होणे यामागील संभाव्य कारणेही स्पष्ट केली आहेत. तसेच सुरुवातीची चिन्हे कशी ओळखावी आणि पाळी उशिरा येणे कधी सामान्य असू शकते किंवा कधी त्याकडे लक्ष देणे आवश्यक असते, याबद्दलही या लेखात मार्गदर्शन केले आहे.
परिचय
पाळी येण्याची वाट पाहताना अनेकदा मनात वेगवेगळे अंदाज आणि शंका निर्माण होतात. साधारणपणे पाळी काही दिवस पुढे-मागे होणे सामान्य असते. मात्र कधी कधी वेळापत्रक बदलले असल्यास शरीर काही सूचक चिन्हे देऊ लागते. पाळी उशिरा येण्याची लक्षणे ओळखता आली, तर आपल्या मासिक चक्राची माहिती अधिक स्पष्टपणे मिळते आणि अनावश्यक ताण टाळता येतो.
आता पाळी उशिरा येण्याची सामान्य लक्षणे कोणती असू शकतात आणि त्यांचा अर्थ काय असू शकतो, ते पाहूया.
पाळी उशिरा येण्याची ९ सामान्य लक्षणे
पाळी उशिरा येण्याची लक्षणे ओळखता आली, तर आपल्या मासिक चक्राबद्दल अधिक जागरूक राहता येते आणि अनावश्यक ताण टाळता येतो. खाली पाळी उशिरा येण्याची ९ सामान्य लक्षणे दिली आहेत:
- मूडमध्ये बदल आणि चिडचिड
- रक्तस्त्राव न होता हलके पोटदुखी किंवा कळा
- पोट फुगल्यासारखे वाटणे आणि शरीरात पाणी साठणे
- स्तनांमध्ये संवेदनशीलता किंवा दुखणे
- थकवा किंवा ऊर्जा कमी वाटणे
- मुरुम येणे
- भूक वाढणे किंवा विशिष्ट पदार्थांची इच्छा होणे
- योनीस्त्रावामध्ये बदल
- ताण वाढणे आणि झोपेचा त्रास
आता या लक्षणांपैकी काही महत्त्वाच्या लक्षणांबद्दल सविस्तर पाहूया.
1. मूडमध्ये बदल आणि चिडचिड
तुम्हाला अचानक लहानसहान गोष्टींवर राग येतो आहे का? नेहमी आवडणाऱ्या गोष्टीही अचानक त्रासदायक वाटू लागल्या आहेत का? असे मूडमध्ये होणारे बदल अचानक होत नाहीत. पाळी येण्यापूर्वी शरीरात हार्मोनचे प्रमाण वाढते आणि बदलते, त्यामुळे भावना अधिक तीव्र होऊ शकतात आणि चिडचिड वाढू शकते. जर PMS (प्रीमेंस्ट्रुअल सिंड्रोम) ची लक्षणे कमी होण्याऐवजी तशीच टिकून राहत असतील, तर कधी कधी ते पाळी उशिरा येण्याचे संकेत असू शकतात.
2. रक्तस्त्राव न होता हलक्या कळा येणे
पोटाच्या खालच्या भागात हलक्या आणि ओळखीच्या कळा जाणवणे ही अनेकांना पाळी येण्यापूर्वीची सामान्य भावना असते. जर तुम्हाला कळा येत असतील पण अजून पाळी सुरू झाली नसेल, तर कदाचित गर्भाशय मासिक पाळीसाठी तयार होत असू शकते. अशा प्रकारच्या कळांकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते, पण त्या पाळी उशिरा येण्याचे एक संकेत असू शकतात आणि तुमचे मासिक चक्र थोडे उशिरा चालू आहे असे दर्शवू शकतात.
3. पोट फुगल्यासारखे वाटणे आणि शरीरात पाणी साठणे
पाळी येण्यापूर्वी पोट फुगल्यासारखे वाटणे हे प्रामुख्याने हार्मोनमधील बदलांशी संबंधित असते. इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरोन या हार्मोनमुळे पचन प्रक्रिया थोडी मंदावते आणि शरीरात पाणी साठू शकते. जर पाळी उशिरा येत असेल, तर पोट फुगल्याची ही भावना अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ टिकू शकते. हे पाळी उशिरा येण्याचे एक सामान्य पण अस्वस्थ करणारे लक्षण असू शकते.
4. स्तनांमध्ये संवेदनशीलता
स्तन दुखणे किंवा संवेदनशील वाटणे हे देखील एक संकेत असू शकते. पाळी येण्यापूर्वी हार्मोनची पातळी वाढते. पण पाळी सुरू झाली नाही, तर स्तनांमध्ये होणारी संवेदनशीलता काही दिवस अधिक टिकू शकते. जर स्तन जड वाटत असतील, स्पर्श केल्यावर दुखत असतील किंवा अधिक संवेदनशील वाटत असतील आणि तरीही पाळी आली नसेल, तर शरीर अजूनही मासिक चक्राच्या पुढील टप्प्याकडे जाण्याची वाट पाहत आहे असे असू शकते.
5. थकवा किंवा ऊर्जा कमी वाटणे
झोपेतून उठणे कठीण वाटते का? रोजची कामे किंवा व्यायाम करणे नेहमीपेक्षा कठीण वाटत आहे का? असा थकवा पाळी उशिरा येण्याचे एक लक्षण असू शकतो. पाळी येण्यापूर्वी प्रोजेस्टेरोन हार्मोन वाढतो आणि त्यामुळे शरीराला आळस, झोप येणे किंवा ऊर्जा कमी वाटणे यासारख्या भावना येऊ शकतात. जर तुमचे मासिक चक्र उशिरा होत असेल, तर हा थकवा नेहमीपेक्षा जास्त काळ टिकू शकतो.
6. मुरुम येणे
त्वचेवर वारंवार मुरुम येत असतील, तर त्यामागे हार्मोनमधील बदल कारणीभूत असू शकतात. पाळी येण्यापूर्वी अँड्रोजेन हार्मोन वाढल्यामुळे त्वचेतील तेलाचे प्रमाण वाढते. जर पाळी उशिरा येत असेल, तर तेलकट त्वचा आणि मुरुमही काही दिवस अधिक टिकू शकतात.
7. भूक वाढणे किंवा विशिष्ट पदार्थांची इच्छा होणे
चॉकलेट, चिप्स किंवा रात्री उशिरा काहीतरी खाण्याची तीव्र इच्छा होत आहे का? असे क्रेविंग्स देखील एक संकेत असू शकतात. पाळी उशिरा आल्यास PMS शी संबंधित अशा इच्छा जास्त काळ टिकू शकतात. त्यामुळे नेहमीपेक्षा जास्त स्नॅक्स किंवा खारट पदार्थ खावेसे वाटत असतील, तर ते मासिक चक्र उशिरा होत असल्याचे संकेत असू शकतात.
8. योनीस्त्रावामध्ये बदल
योनीस्त्रावामुळे तुमचे मासिक चक्र कोणत्या टप्प्यात आहे याची काही माहिती मिळू शकते. अंडोत्सर्जनानंतर साधारणपणे स्त्राव घट्ट किंवा क्रीमी दिसू शकतो. परंतु त्यानंतर पाळी सुरू झाली नाही, तर हा स्त्राव नेहमीपेक्षा जास्त काळ दिसू शकतो. रक्तस्त्राव न होता स्त्राव सुरू राहणे हे पाळी उशिरा येण्याचे एक संकेत असू शकते.
9. ताण आणि झोपेचा त्रास
जास्त ताण असल्यास झोप नीट न लागणे, मूडमध्ये बदल होणे किंवा पोट बिघडल्यासारखे वाटणे यासारख्या समस्या दिसू शकतात. जर तुम्हाला अलीकडे झोपेचा त्रास होत असेल, तर तो पाळी उशिरा येण्याशी संबंधित असू शकतो.
पाळी उशिरा येण्याची कारणे कोणती असू शकतात?
मासिक पाळी नेहमीच एकाच वेळापत्रकानुसार येते असे नाही. काही गोष्टींमुळे तुमचे मासिक चक्र बदलू शकते. खाली पाळी उशिरा येण्याची काही सामान्य कारणे दिली आहेत:
- ताण : जास्त ताण असल्यास हार्मोनची निर्मिती प्रभावित होऊ शकते. यामुळे अंडोत्सर्जनावर परिणाम होऊन पाळी उशिरा येऊ शकते.
- शरीराच्या वजनात बदल : अचानक वजन खूप वाढणे किंवा खूप कमी होणे यामुळे मासिक चक्रावर परिणाम होऊ शकतो.
- जास्त व्यायाम : खूप तीव्र किंवा जास्त प्रमाणात व्यायाम केल्यास, विशेषतः शरीरातील फॅटचे प्रमाण कमी असल्यास, पाळी उशिरा येऊ शकते.
- हार्मोनशी संबंधित समस्या : एड्रेनल ग्रंथीतील असंतुलन, थायरॉइडचे विकार किंवा PCOS यांसारख्या स्थितींमुळे पाळी उशिरा येऊ शकते.
- औषधे किंवा गर्भनिरोधक उपाय : हार्मोनल गर्भनिरोधक औषधे किंवा काही इतर औषधांमुळे पाळी चुकू शकते किंवा उशिरा येऊ शकते.
- गर्भधारणा : हो, जर गर्भधारणा झाली असेल तर पाळी येत नाही.
पाळी उशिरा येण्याची 8 महत्त्वाची कारणे जी तुम्हाला माहित असणे आवश्यक आहे, जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा
प्रेग्नन्सी टेस्ट कधी करावी?
जर तुमची पाळी 7 दिवस किंवा त्याहून अधिक उशिरा आली असेल, तर घरच्या घरी प्रेग्नन्सी टेस्ट करणे योग्य ठरते. तसेच खालीलपैकी काही लक्षणे दिसत असतील, तरीही टेस्ट करणे महत्त्वाचे आहे:
- सकाळी मळमळ होणे
- काही पदार्थांबद्दल अचानक नापसंती वाटणे
- नेहमीपेक्षा जास्त थकवा जाणवणे
- इम्प्लांटेशन ब्लीडिंगमुळे हलका रक्तस्त्राव दिसणे
- स्तन दुखणे किंवा सूज येणे
अधिक अचूक निकाल मिळवण्यासाठी सकाळी उठल्यानंतर पहिल्यांदा टेस्ट करणे चांगले मानले जाते. जर टेस्ट निगेटिव्ह आली आणि काही दिवसांनीही पाळी सुरू झाली नाही, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
जर तुमची पाळी दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त उशिरा येत असेल, वारंवार अनियमित होत असेल किंवा तीव्र वेदना, खूप जास्त रक्तस्त्राव किंवा असामान्य स्त्राव यांसारखी लक्षणे दिसत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
पाळी उशिरा येण्यामागील कारण समजून घेण्यासाठी आणि प्रजनन आरोग्यासाठी योग्य मार्गदर्शन मिळवण्यासाठी Indira IVF येथे तज्ज्ञ डॉक्टरांसोबत सल्लामसलत बुक करा.
निष्कर्ष
पाळी उशिरा येणे ही सामान्य गोष्ट असू शकते आणि अनेक वेळा त्यामागे गंभीर कारण नसते. मात्र शरीरात काही बदल होत असतील, तर शरीर त्याचे संकेत देत असते. मुरुम येणे, थकवा जाणवणे, विशिष्ट पदार्थ खावेसे वाटणे किंवा पोटात कळा येणे अशी काही लक्षणे पाळी उशिरा येण्याचे संकेत असू शकतात आणि त्याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
या लक्षणांकडे लक्ष दिल्यास तुम्हाला तुमचे मासिक चक्र अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येते आणि अनावश्यक ताण टाळता येतो. तसेच जर पाळी वारंवार उशिरा येत असेल, तर त्यामागील कारण समजून घेण्यासाठी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.