Overview
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ (Ovarian Cyst) ମୂଳତଃ ମହିଳାଙ୍କ ଡିମ୍ବାଶୟର ଉପରେ କିମ୍ବା ଭିତରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥଳୀ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଭ୍ୟୁଲେସନ୍ ସମୟରେ ଡିମ୍ବ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ ଫଲିକଲ୍ରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ଓଭାରିର ସ୍ୱାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଜଡିତ। ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏମାନେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନକରି ନିଜେ-ନିଜେ ହଟିଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସିଷ୍ଟ୍ ବଡ଼ ହୋଇ ପାଖପାଖି ଅଙ୍ଗରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ କିମ୍ବା ପିରିଅଡ୍ ଅନିୟମିତ ହେବାର କାରଣ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଲେଖାରେ ଆମେ ଏହି ସିଷ୍ଟ୍ ହେବାର ସାଧାରଣ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା, ଯାହା ସବୁ ବୟସର ମହିଳାଙ୍କୁ ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ, ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ (Ovarian Cyst)ର କାରଣ: ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ କାରଣଗୁଡ଼ିକ
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା, ବେଶିଭାଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିରାପଦ। ତଥାପି ଦୁର୍ଲଭ ମାମଲାରେ ଏହି ସିଷ୍ଟ୍ ବଡ଼ ହୋଇ ପାଖପାଖି ଅଙ୍ଗରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ କିମ୍ବା ମହିଳାଙ୍କ ଗର୍ଭଧାରଣ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ସିଷ୍ଟ୍ କେମିତି ଗଠିତ ହେଉଛି ତାହାର କାରଣ ଜାଣିଲେ ଏହା ଦୀର୍ଘସମୟର ସମସ୍ୟା ହେବ କି ଅଳ୍ପସମୟର, ସେଥିରେ ଧାରଣା ମିଳେ। ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ, ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନର ସାଧାରଣ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା:
୧. କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍
ଏଗୁଡ଼ିକ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନର ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ କାରଣ। ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାର:
- ଫଲିକ୍ୟୁଲାର ସିଷ୍ଟ୍: ଯେତେବେଳେ ଫଲିକଲ୍ (ଯାହା ଡିମ୍ବକୁ ମୁକ୍ତ କରେ) ଠିକ୍ରେ ଫାଟେନାହିଁ/ଖୋଲେନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତାହା ଭିତରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଜମି ଏହି ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠିତ ହୁଏ।
- କର୍ପସ୍ ଲ୍ୟୁଟିଅମ୍ ସିଷ୍ଟ୍: ଫଲିକଲ୍ ଡିମ୍ବ ମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ ଯଦି ପୁଣି ଆପେ-ଆପେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ତାହାର ଭିତରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥ କିମ୍ବା ରକ୍ତ ଭଳି ପଦାର୍ଥ ଭରିଯାଏ, ତେବେ ଏହି ପ୍ରକାର ସିଷ୍ଟ୍ ହୁଏ।
୨. ହର୍ମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ
ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ଏବଂ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରୋନ୍ ହର୍ମୋନ୍ର ଅସାମାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ହେଲେ ଡିମ୍ବସ୍ରାବର ସାଧାରଣ ଚକ୍ର ବ୍ୟାଘାତ ହୁଏ ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଅବସ୍ଥା ଜୀବନଶୈଳୀର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ, ଅଧିକ ମାନସିକ ଚାପ, କିମ୍ବା କିଛି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାର କାରଣରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
୩. ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ସିଷ୍ଟ୍
ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶରୀର ଭିତରେ ଗଠିତ “କର୍ପସ୍ ଲ୍ୟୁଟିଅମ୍” କେବେ କେବେ ଏକ ସିଷ୍ଟ୍ ରୂପେ ରହିଯାଏ। ଏହି ସିଷ୍ଟ୍ ଭ୍ରୁଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପୋଷଣ ସହାୟତା କରେ ଏବଂ ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା ଗଠିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଉଥିବା ହର୍ମୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରେ।
୪. ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍
ଏଥିରେ ଗର୍ଭାଶୟର ଭିତର ଆସ୍ତରଣ ଡିମ୍ବକୋଷ ଉପରେ/ଭିତରେ ବାହାରକୁ ବଢ଼ିଯାଏ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠିତ ହୁଏ। ଏମାନଙ୍କୁ “ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓମା” କୁହାଯାଏ। ଏହି ସିଷ୍ଟ୍ର ଭିତରେ ପୁରୁଣା ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ରକ୍ତ ଜମିଥାଏ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକେ ସାଧାରଣତଃ “ଚକୋଲେଟ୍ ସିଷ୍ଟ୍” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି। ଏହି ସିଷ୍ଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ନିଜେ-ନିଜେ ହଟିଯାଏ ନାହିଁ।
୫. ପେଲ୍ଭିକ୍ ସଂକ୍ରମଣ
କେତେକ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ନହୋଇଥିବା ପେଲ୍ଭିକ୍ ସଂକ୍ରମଣରୁ ପୂଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଥଳି ଭଳି ଗଠନ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଥଳିଗୁଡ଼ିକ ଓଭାରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ସିଷ୍ଟ୍ ଭଳି ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ବୟସ ଅନୁସାରେ ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ର କାରଣ
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ କାହିଁକି ହୁଏ, ଏଥିରେ ବୟସ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରକ। ମହିଳାଙ୍କ ବୟସ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସିଷ୍ଟ୍ ସାଧାରଣ ମାସିକ ଚକ୍ରର ଅଂଶ କି, ନା ତାହା ଗମ୍ଭୀର ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ, ତାହା ବୁଝିବା ସହଜ ହୁଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ:
୧. କିଶୋରୀ ଏବଂ ଯୁବତୀମାନଙ୍କରେ
- ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ଚକ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେବାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାଧାରଣ, କାରଣ ଶରୀର ନୂଆ ହର୍ମୋନିକ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଖାପ ଖାଉଥାଏ।
- ପ୍ରଥମ କିଛି ମାସିକ ଚକ୍ରରେ ହର୍ମୋନ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳତା ହେତୁ ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ଅନିୟମିତ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ତାହାର ଫଳରେ ସାମୟିକ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନ ହୁଏ।
- କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ମାସିକ ଚକ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଏକ ଅପରିପକ୍ୱ ହାଇପୋଥାଲାମିକ୍ ପିଟୁଇଟାରୀ-ଓଭାରିଆନ୍ ଆକ୍ସିସ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପଲିସିଷ୍ଟିକ୍ ଓଭାରୀ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ (PCOS) ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ।
- ଏହି ବୟସରେ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଓ ମାନସିକ ଚାପ ହର୍ମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି କରି ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନକୁ ବଢ଼ାଇପାରେ।
- ସାଧାରଣତଃ ଏହି ବୟସର ସିଷ୍ଟ୍ ବେଶିଭାଗ ସମୟରେ ସାମୟିକ ହୁଏ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଦରକାର ପଡ଼େ ନାହିଁ।
୨. ପ୍ରଜନନ ବୟସର ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ
- ଏହି ବୟସରେ ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ ହେତୁ ହୋଇଥିବା ସିଷ୍ଟ୍ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ଦରକାର ହୋଇଥାଏ।
- ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ IVF ଭଳି ଚିକିତ୍ସା ନେଉଥିବା (ଯଥା ଓଭାରିକୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିବା ଔଷଧ) ମହିଳାମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନ ହୋଇପାରେ।
- ମାସିକ ଚକ୍ର ଅନିୟମିତ ଥିଲେ କେତେକ ମହିଳାଙ୍କରେ ପୁନଃପୁନଃ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ହେବା ଦେଖାଯାଏ।
୩. ମେନୋପଜ୍ ପୂର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ
- ମେନୋପଜ୍ ହେବା ନିକଟ ହୋଇ ଆସୁଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କରେ ହର୍ମୋନ୍ ବଦଳିଯିବା ଏବଂ ପିରିଅଡ୍ ଅନିୟମିତ ହେବା ସାଧାରଣ, ଯାହା ଓଭାରିରେ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିପାରେ।
- ଯୁବତୀମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ହର୍ମୋନିକ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ଭଳି ଏହି ବୟସର ସିଷ୍ଟ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିହେବ ନାହିଁ; କାରଣ ଏହାର କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗମ୍ଭୀର ରୂପ ନେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ। ସେହିପାଇଁ ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ।
ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଚିକିତ୍ସାଗତ ଅବସ୍ଥା
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ସବୁବେଳେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ; କେବେ କେବେ କିଛି ଗମ୍ଭୀର ଚିକିତ୍ସାଗତ ଅବସ୍ଥାର କାରଣରେ ମଧ୍ୟ ଏଗୁଡ଼ିକ ଗଠିତ ହୁଏ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାସହ ଜଡିତ ସିଷ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଏବଂ ଗର୍ଭଧାରଣ କ୍ଷମତା ଉପରେ ଅନ୍ୟ ସିଷ୍ଟ୍ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା:
- ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ : ସିଷ୍ଟ୍ ହେବା ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ଚିକିତ୍ସାଗତ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ। ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ ହେତୁ ହେଉଥିବା ସିଷ୍ଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ। ଏଥିରେ ଗର୍ଭାଶୟର ଭିତର ପରତର ତନ୍ତୁ ଓଭାରିରେ ବଢ଼ିଯାଏ, ଯାହା ମାସିକ ସମୟରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ କରେ; ଏହି ରକ୍ତ ଫସି ରହିଲେ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠିତ ହୁଏ।
- ବହୁ-ସିଷ୍ଟ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଓଭାରି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ : ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିୟମିତ ଭାବେ ହୋଇପାରେନାହିଁ, ଫଳରେ ଡିମ୍ବ ପକ୍ଵ ହେବା କିମ୍ବା ବାହାରିଆସିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଓଭାରିରେ ଅନେକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଭରା ଛୋଟ ଥଳି ଗଠିତ ହୋଇପାରେ।
- ଥାଇରଏଡ୍ ଏବଂ ମେଟାବଲିକ୍ ସମସ୍ୟା : ଥାଇରଏଡ୍ ଗ୍ଲାଣ୍ଡ ଶରୀରରେ ହର୍ମୋନ୍ ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଥାଇରଏଡ୍ ଠିକ୍ଭାବେ କାମ ନକରିଲେ ହର୍ମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଶେଷରେ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନର କାରଣ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ।
- ପେଲ୍ଭିକ୍ ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରି ଡିଜିଜ୍ : ପେଲ୍ଭିକ୍ ସଂକ୍ରମଣ ଓଭାରିର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାକୁ କ୍ଷତି କରିପାରେ। ଓଭାରି ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ତାହାର ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଘ୍ନିତ ହୁଏ ଏବଂ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିଯାଏ।
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ପାଇଁ ବିପଦ କାରକ
ପ୍ରଥମ ପିରିଅଡ୍ ଆରମ୍ଭ ହେବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମେନୋପଜ୍ ହେବାର ପୂର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେକୌଣସି ବୟସରେ ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ହୋଇପାରେ। ତଥାପି କିଛି ବିପଦ କାରକ ଏହାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇଦିଏ। ଯେପରି:
- ଶୀଘ୍ର ପିରିଅଡ୍ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଏବଂ ଅନିୟମିତ ଚକ୍ର: ଯେଉଁ ଝିଅମାନଙ୍କର ଛୋଟ ବୟସରୁ ପିରିଅଡ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ, ସେମାନଙ୍କର ସିଷ୍ଟ୍ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଇପାରେ। ଏହାସହ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପିରିଅଡ୍ ଅନିୟମିତ, ସେମାନଙ୍କର ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ଅସ୍ଥିର ଥିବାରୁ ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନ ହୋଇପାରେ।
- ମୋଟାପଣ ଏବଂ ଇନସୁଲିନ୍ ପ୍ରତିରୋଧ: କେତେକ ମାମଲାରେ ବହୁ-ସିଷ୍ଟ୍ ଓଭାରି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ସହ ଓଜନ ବଢ଼ିଯିବା କିମ୍ବା ଇନସୁଲିନ୍ ପ୍ରତିରୋଧ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥାଏ। ଏହା ହର୍ମୋନ୍ ସନ୍ତୁଳନକୁ ବିଘ୍ନିତ କରି ସିଷ୍ଟ୍ ଗଠନର ବିପଦ ବଢ଼ାଇପାରେ।
- ଫର୍ଟିଲିଟି ଚିକିତ୍ସା: ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ କିଛି ଚିକିତ୍ସାରେ ଓଭାରିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି ଏକସାଥିରେ ଅନେକ ଫଲିକଲ୍ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଯଦି ଏହା ବିଶେଷଜ୍ଞ ନିରୀକ୍ଷଣ ଛଡ଼ା ହୁଏ କିମ୍ବା ଶରୀର ଅଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ, ତେବେ କେତେକ ଫଲିକଲ୍ ସିଷ୍ଟ୍ରେ ପରିଣତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ।
- ପାରିବାରିକ ଇତିହାସ: ଗାଇନିକୋଲୋଜିକାଲ୍ ସମସ୍ୟା ଯଥା ଅଣ୍ଡାଶୟ ସମ୍ପର୍କିତ ରୋଗ କିମ୍ବା ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ ପରି କିଛି ଅବସ୍ଥା ପରିବାରରେ ଥିଲେ, ସିଷ୍ଟ୍ ହେବାର ବିପଦ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ।
ଟୀକା: ଏହି ବିପଦ କାରକଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ଟାଳିଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏନେଇ ସଚେତନତା ଏବଂ ସତର୍କ ନିରୀକ୍ଷଣ ରଖିଲେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଠିକ୍ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ସହଜ ହୁଏ।
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍କୁ ନେଇ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍?
ପୁଣିଥରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଅଧିକାଂଶ ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ସାଧାରଣତଃ କ୍ଷତିକାରକ ନୁହେଁ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଦରକାର ପଡ଼େ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ଦେଖାଦେଲେ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନିଅନ୍ତୁ:
| ସତର୍କ ସଙ୍କେତ | କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ |
|---|---|
|
ଫଲୋ-ଅପ୍ରେ ସିଷ୍ଟ୍ ରହିଯିବା କିମ୍ବା ଧୀରେଧୀରେ ବଡ଼ ହେବା |
ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ନିଜେ-ନିଜେ ହଟିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସିଷ୍ଟ୍ ହଟିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବଡ଼ ହେଉଛି, ତେବେ ଏହା ପଛରେ କିଛି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଚିକିତ୍ସାଗତ ସମସ୍ୟା ଥିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ। |
|
ହଠାତ୍ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ଘୁରାଇବା |
ସିଷ୍ଟ୍ ଧରାପଡ଼ିବା ପରେ ଯଦି ହଠାତ୍ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ଘୂରାଉଛି, ତେବେ ଏହା ସିଷ୍ଟ୍ ଫାଟିଯିବା କିମ୍ବା ଓଭାରି ମୋଡ଼ିଯିବାର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥା ଓଭାରିକୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ କମାଇଦେଇପାରେ, ଯାହା ଏକ ଆପାତକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି। |
|
ଅନିୟମିତ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ |
ପିରିଅଡ୍ ଅନିୟମିତ ହେବା କିମ୍ବା ମାସିକ ସମୟରେ ବେଶି ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେବା ହର୍ମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୂଳ ସମସ୍ୟାର ଇଶାରା ହୋଇପାରେ, ଯାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର। |
|
ଦୈନନ୍ଦିନ କାମକାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା |
ଯଦି ସିଷ୍ଟ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଅସୁବିଧା ଆପଣଙ୍କ ସାଧାରଣ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା, କାମ କରିବା, ଶୋଇବା କିମ୍ବା ଚାଲିବା-ବସିବାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି, ତେବେ ଏହା “ସାଧାରଣ” ସିଷ୍ଟ୍ ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ଲକ୍ଷଣକୁ ଅଣଦେଖା ନକରି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତୁ। |
ଉପସଂହାର
ଶେଷରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ହୋଇପାରେ, ସାଧାରଣ ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କିଛି ବିଶେଷ ଚିକିତ୍ସାଗତ ସମସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ସାଧାରଣ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନକରି ନିଜେ-ନିଜେ ହଟିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଅନିୟମିତ ରକ୍ତସ୍ରାବ, କିମ୍ବା ଦୈନନ୍ଦିନ କାମକାଜରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି, ତେବେ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ପ୍ରଜନନ ବୟସ ଏବଂ ବୟସ୍କ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଷ୍ଟ୍ର କାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ ବୁଝି ରଖିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମେ। ସର୍ବୋପରି, ମୂଳ କଥା ହେଉଛି, ସିଷ୍ଟ୍ର କାରଣକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଜାଣିବା, କେବେ ଏହାକୁ ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ନେବା ଦରକାର ଏବଂ କେବେ ଶାନ୍ତ ରହି ଶରୀରକୁ ନିଜ କାମ କରିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ର ସାଧାରଣ କାରଣ କ’ଣ?
ସାଧାରଣତଃ ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ସହ ଜଡିତ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍, ହର୍ମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ, ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍, ସଂକ୍ରମଣ ଏବଂ କିଛି ଚିକିତ୍ସାଗତ ଅବସ୍ଥା।
ଯୁବତୀମାନଙ୍କରେ ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ କାହିଁକି ହୁଏ?
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବୟସରେ ହର୍ମୋନ୍ର କମ-ବେଶୀ ହେବା ହେତୁ ଡିମ୍ବସ୍ରାବ ଅନିୟମିତ ହୋଇପାରେ, ଯାହାରୁ ସାମୟିକ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ହୁଏ।
ମାନସିକ ଚାପ କିମ୍ବା ଜୀବନଶୈଳୀ ହେତୁ ସିଷ୍ଟ୍ ହୋଇପାରେ କି?
ହଁ, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଚାପ, ଖରାପ ନିଦ୍ରା, ଅନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଇତ୍ୟାଦି ହର୍ମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ ବଢ଼ାଇ ସିଷ୍ଟ୍ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ାଇପାରେ।
ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଛଡ଼ା ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ ପରିଚାଳନା ହୋଇପାରେ କି?
ହଁ, ଅଧିକାଂଶ ସାଧାରଣ ସିଷ୍ଟ୍ରେ ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ, ଔଷଧ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ପରିଚାଳନା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।
ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ରୁ ପାଦରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇପାରେ କି?
ହଁ, ବଡ଼ ସିଷ୍ଟ୍ କିମ୍ବା ପେଲ୍ଭିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାପ ପଡ଼ିଲେ କେତେକ ମାମଲାରେ ନର୍ଭ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ପାଦ ଦିଗକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯାଇପାରେ।
ସମସ୍ତ ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ର ଚିକିତ୍ସା ଦରକାର କି?
ନା, ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସିଷ୍ଟ୍ ନିଜେ-ନିଜେ ହଟିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବଡ଼ ହେବା, ଅନିୟମିତ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଥିଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଦରକାର।
ନିଦ୍ରା ଶୈଳୀ ଭଲ ନଥିଲେ ସିଷ୍ଟ୍ ହୋଇପାରେ କି?
ଅନିୟମିତ ନିଦ୍ରା ଶୈଳୀ ହର୍ମୋନ୍ ସନ୍ତୁଳନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିପାରେ, ଯାହା କେତେକ ମହିଳାଙ୍କରେ ସିଷ୍ଟ୍ ହେବାର ବିପଦ ବଢ଼ାଇପାରେ।
କେବେ ଓଭାରିଆନ୍ ସିଷ୍ଟ୍ କ୍ୟାନ୍ସର ନେଇ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହୁଏ?
ମେନୋପଜ୍ ପରେ ସିଷ୍ଟ୍ ହେଲେ, ସିଷ୍ଟ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଡ଼ ହେଲେ, ଫଲୋ-ଅପ୍ରେ ହଟୁନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଲଗାତାର ଅସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ, ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଡାକ୍ତରୀ ଯାଞ୍ଚ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।