ଶୁକ୍ରାଣୁର ଅର୍ଥ ବୁଝନ୍ତୁ: ଏହା କ'ଣ ଓ ପ୍ରଜନନରେ ଏହାର ଭୂମିକା କ'ଣ?

ଶୁକ୍ରାଣୁ କ'ଣ? (ଏହାର ଅର୍ଥ)

ଶୁକ୍ରାଣୁ ହେଉଛି ପୁରୁଷ ଶରୀରର ପ୍ରଜନନ କୋଷ, ଯାହା ଆନୁବଂଶିକ ପଦାର୍ଥ ବହନ କରେ। ଏହା ଅଣ୍ଡକୋଷ ଭିତରେ ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୁଏ, ଯାହା ପୁରୁଷ ବୟଃସନ୍ଧି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ସାଧାରଣ କୋଷ ବାରମ୍ବାର ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଅର୍ଦ୍ଧ ଆନୁବଂଶିକ ଅଂଶ ଥିବା ପରିପକ୍ୱ ଶୁକ୍ରାଣୁରେ ପରିଣତ ହୁଏ।  

ପକ୍ୱ ହେବା ପରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଏକ ସଂରକ୍ଷଣ ନଳୀରେ ଯାଇ ସେଠାରେ ରହିଥାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୀର୍ଯ୍ୟସ୍ଖଳନ ସମୟରେ ଏହା ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥିମାନଙ୍କ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ସହ ମିଶି ବୀର୍ଯ୍ୟ ଆକାରରେ ଶରୀରରୁ ବାହାରକୁ ଆସେ। 

ଶୁକ୍ରାଣୁର ଗଠନ କିପରି?

ଶୁକ୍ରାଣୁ ଏକ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର, ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପିକ୍ କୋଷ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଅଂଶ ଥାଏ — ମୁଣ୍ଡ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଓ ଲାଞ୍ଜ।

ମୁଣ୍ଡରେ ଆନୁବଂଶିକ ପଦାର୍ଥ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହାର ଉପର ଭାଗରେ ଏକ ଆବରଣ ଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁର ବାହ୍ୟସ୍ତର ଭେଦ କରିବାରେ ସହାୟକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ରହିଥାଏ।  

ମଧ୍ୟଭାଗ (Midpiece)ରେ କୋଷର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଅଂଶ (Mitochondria) ରହିଥାଏ, ଯାହା ଶୁକ୍ରାଣୁକୁ ଗତି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥାଏ। ଲାଞ୍ଜ ବା ଫ୍ଲାଜେଲମ୍ (Flagellum) ଶୁକ୍ରାଣୁକୁ ଆଗକୁ ଗତି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଶୁକ୍ରାଣୁର ଆକୃତି ବା ଗଠନକୁ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଆକୃତି (Sperm Morphology) କୁହାଯାଏ। ଆକୃତି ବୀର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାରେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଉଥିବା ମାପଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।

ପ୍ରଜନନରେ ଶୁକ୍ରାଣୁର ଭୂମିକା କ'ଣ?

ପୁରୁଷ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାରେ ଶୁକ୍ରାଣୁର ଭୂମିକା ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଡିମ୍ବାଣୁକୁ ମିଶାଇ ନିଷିକ୍ତ କରିବା। 

ବୀର୍ଯ୍ୟସ୍ଖଳନ ପରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ମହିଳା ପ୍ରଜନନ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଗର୍ଭାଶୟ ପାର ହୋଇ ଡ଼ିମ୍ବନଳୀ ଦିଗକୁ ଗତି କରେ। ଯଦି ସେହି ସମୟରେ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ପରେ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ, ଏକ ଶୁକ୍ରାଣୁ ତାହାର ବାହ୍ୟସ୍ତର ଭେଦ କରି ମିଶିପାରେ ଓ ନିଜର ଆନୁବଂଶିକ ଅଂଶ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ପରେ ନିଷିକ୍ତ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ତିଆରି ହୁଏ ଓ କୋଷ ବିଭାଜନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।  

ତେବେ କେବଳ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ଗର୍ଭଧାରଣ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ନାହିଁ — ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା, ଗତିଶୀଳତା ଓ ଆକୃତି ସହ ମହିଳାଙ୍କ ଡିମ୍ବକ୍ଷରଣ, ଡିମ୍ବନଳୀର ସ୍ଥିତି, ବୟସ ଆଦି ଅନେକ କାରକ ମିଳିତ ଭାବେ ଗର୍ଭଧାରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି।

ଶୁକ୍ରାଣୁ ଏବଂ ବୀର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ?

ଅନେକ ସମୟରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ଏକା ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି ଏକ ନୁହେଁ। 

ଶୁକ୍ରାଣୁ କ'ଣ? 

ଶୁକ୍ରାଣୁ ହେଉଛି ପୁରୁଷ ପ୍ରଜନନ କୋଷ। ଏହା ଅଣ୍ଡକୋଷରେ ତିଆରି ହୁଏ ଓ ଆନୁବଂଶିକ ପଦାର୍ଥ ବହନ କରେ। ଡିମ୍ବାଣୁକୁ ନିଷିକ୍ତ କରିବା ହେଉଛି ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ।

ବୀର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ଏବଂ ଏଥିରେ ଶୁକ୍ରାଣୁର ଭୂମିକା 

ବୀର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ବୀର୍ଯ୍ୟସ୍ଖଳନ ସମୟରେ ପୁରୁଷ ପ୍ରଜନନ ତନ୍ତ୍ରରୁ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ। ଏଥିରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥିମାନଙ୍କ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ମିଶିଥାଏ, ଯାହା ଶୁକ୍ରାଣୁକୁ ପରିବହନ, ପୋଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ତେଣୁ ଶୁକ୍ରାଣୁ ହେଉଛି ପ୍ରଜନନ କୋଷ, ଆଉ ବୀର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ତାହାକୁ ବହନ କରୁଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ।  

ଭଲ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଗୁଣବତ୍ତା କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

ଶୁକ୍ରାଣୁ ଗୁଣବତ୍ତା ପୁରୁଷ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ। କେବଳ ଶୁକ୍ରାଣୁର ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହା କିପରି ଗତି କରୁଛି ଓ ଏହାର ଆକୃତି କିପରି ଅଛି, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାରେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଏ। ଶୁକ୍ରାଣୁ ଘନତ୍ୱ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ କେତେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ରହିଛି ତାହା ସହ ଜଡ଼ିତ। ଗତିଶୀଳତା ଶୁକ୍ରାଣୁ କେତେ ଭଲ ଭାବରେ ଗତି କରୁଛି ତାହା ବୁଝାଏ ଏବଂ ଆକୃତି ଏହାର ଆକାର ଓ ଗଠନକୁ ବୁଝାଏ।  

ଏହି ମାପଦଣ୍ଡରେ ସମସ୍ୟା ନିଷିକ୍ତର ସମ୍ଭାବନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ତଥାପି ଏକ ପରୀକ୍ଷାର ଫଳାଫଳ ମାତ୍ର ଆଧାରରେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା କିମ୍ବା ଏହାର ଅଭାବ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। 

ଶୁକ୍ରାଣୁ ସମ୍ପର୍କିତ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା

ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ସମସ୍ୟାର ସାଧାରଣ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ବୀର୍ଯ୍ୟସ୍ଖଳନ ସମୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିବା ସମସ୍ୟା, ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁକ୍ରାଣୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ କମ୍ ସଂଖ୍ୟା, ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଣୁର ଆକୃତି ବା ଗତିଶୀଳତାରେ ଥିବା ଅସାମାନ୍ୟତା ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଏକୁଟିଆ କିମ୍ବା ଏକାଠି ମିଶି ଡିମ୍ବାଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ଏବଂ ନିଷିକ୍ତ କରିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, ଫଳରେ ଗର୍ଭଧାରଣରେ ବିଳମ୍ବ କିମ୍ବା ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ।

କମ୍ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା 

କମ୍ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା (Oligospermia)ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବୀର୍ଯ୍ୟ ନମୁନାର ପ୍ରତି ମିଲିଲିଟରରେ ଥିବା ଶୁକ୍ରାଣୁର ପରିମାଣ ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାନଦଣ୍ଡଠାରୁ କମ୍ ଥିବା। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବୀର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହା ପଛରେ ହରମୋନାଲ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ, ଅଣ୍ଡକୋଷ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା, ସଂକ୍ରମଣ, ଜୀବନଶୈଳୀ କାରକ କିମ୍ବା ଆନୁବଂଶିକ କାରଣ ପରି ଅନେକ ବିଷୟ ଦାୟୀ ହୋଇପାରନ୍ତି। 

ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ଥିଲେ, ବୀର୍ଯ୍ୟସ୍ଖଳନ ପରେ ଡିମ୍ବନଳୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ଡିମ୍ବାଣୁକୁ ନିଷିକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଶୁକ୍ରାଣୁର ସଂଖ୍ୟା ସ୍ୱାଭାବିକ ତୁଳନାରେ କମ୍ ହୋଇଯାଏ, ଫଳରେ ଗର୍ଭଧାରଣର ସମ୍ଭାବନା କିଛି ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗିପାରେ। ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସମ୍ଭବ — ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କମ୍ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ଥିବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ପିତା ହେବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ଯଦି ଶୁକ୍ରାଣୁର ଗତିଶୀଳତା ଓ ଆକୃତି ସନ୍ତୋଷଜନକ ଥାଏ। ତଥାପି, ଯଦି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପ୍ରୟାସ ପରେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଧାରଣ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଜନନ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ।

ଶୁକ୍ରାଣୁ ଗତିଶୀଳତା କମ୍ ହେବା

ଗତିଶୀଳତା (Motility) ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଶୁକ୍ରାଣୁର ନିଜେ ଗତି କରିବାର କ୍ଷମତା। ନିଷିକ୍ତ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଶୁକ୍ରାଣୁକୁ ମହିଳା ପ୍ରଜନନ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଗର୍ଭାଶୟ ପାର ହୋଇ ଡିମ୍ବନଳୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲମ୍ବା ଓ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଓ ସିଧାସଳଖ ଗତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ଯଦି ଶୁକ୍ରାଣୁ ଧୀରେ ଗତି କରେ, ବକ୍ର ପଥରେ ଗତି କରେ କିମ୍ବା ଗତି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ ଡିମ୍ବାଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବାର ସମ୍ଭାବନା ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇଯାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।

ଗତିଶୀଳତା କମ୍ ଥିଲେ, ଅଣ୍ଡକୋଷର ଅବସ୍ଥା ଓ ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଆଗାମୀ ପରୀକ୍ଷାର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ, ଯେପରିକି ହରମୋନାଲ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ, ସଂକ୍ରମଣ, ଜୀବନଶୈଳୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଡାକ୍ତରୀ ସ୍ଥିତି ଦାୟୀ କି ନାହିଁ। ଏହି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପନ୍ଥା ସ୍ଥିର କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। 

ଶୁକ୍ରାଣୁ ଆକୃତିରେ ଅସାମାନ୍ୟତା 

ଆକୃତି ଶୁକ୍ରାଣୁ (sperm morphology)ର ମୁଣ୍ଡ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଓ ଲାଞ୍ଜର ଗଠନକୁ ବୁଝାଏ। ଏଥିରେ ଥିବା ଅସାମାନ୍ୟତା କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗତି କିମ୍ବା ନିଷିକ୍ତ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସର୍ବଦା ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା, ଗତିଶୀଳତା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଡାକ୍ତରୀ କାରକ ସହ ମିଶାଇ ବିଚାର କରାଯାଏ। 

ଶୁକ୍ରାଣୁର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କିପରି ଭଲ ରଖିପାରିବେ?

ଶୁକ୍ରାଣୁର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅନେକ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଡାକ୍ତରୀ ଓ ପରିବେଶଗତ କାରକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ଏହି କାରକଗୁଡ଼ିକ ଏକୁଟିଆ କିମ୍ବା ମିଶି ଶୁକ୍ରାଣୁର ସଂଖ୍ୟା, ଗତିଶୀଳତା ଏବଂ ଆକୃତି ଉପରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରନ୍ତି। କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଖାଦ୍ୟ, ପୂରକ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଏକକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦିଏ ନାହିଁ, ବରଂ ସାମଗ୍ରିକ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଆଣିଥିବା ସୁସ୍ଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ସମୟ ସହିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ତଥାପି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଶରୀର ଓଜନ ବଜାୟ ରଖିବା, ନିୟମିତ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବା, ଧୂମପାନ ଏଡ଼ାଇବା, ମଦ୍ୟପାନ ସୀମିତ ରଖିବା ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ବଢ଼ାଇବା ଔଷଧ କିମ୍ବା ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଏଥିପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ। ଏହା ସହିତ ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଏବଂ ମାନସିକ ଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ସାମଗ୍ରିକ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। 

କୀଟନାଶକ, ଦ୍ରାବକ ଓ ଭାରୀ ଧାତୁ ପରି କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସଂସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, ତେଣୁ ଏଭଳି ପେସାରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅଣ୍ଡକୋଷର ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତାପ ସଂସ୍ପର୍ଶ — ଯେପରିକି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଉତ୍ତପ୍ତ ବାଷ୍ପ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଗରମ ପାଣି ଟବ୍ ବ୍ୟବହାର — ମଧ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣବତ୍ତା ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରେ। କୌଣସି ଔଷଧ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା ଥିଲେ, ନିଜେ ଔଷଧ ବନ୍ଦ ନ କରି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୁକ୍ରାଣୁ ସମ୍ପର୍କିତ ପରୀକ୍ଷା କେଉଁଗୁଡ଼ିକ?

ବୀର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଶୁକ୍ରାଣୁ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଡାକ୍ତରୀ ପରୀକ୍ଷା, ଯାହା ପୁରୁଷ ପ୍ରଜନନ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହୋଇଥାଏ। 

ଏହି ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ବୀର୍ଯ୍ୟ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ପରୀକ୍ଷାଗାରକୁ ପଠାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା, ଗତିଶୀଳତା ଏବଂ ଆକୃତି ସହିତ ବୀର୍ଯ୍ୟର ପରିମାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣାତ୍ମକ ମାପଦଣ୍ଡ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପ୍ ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।

ଯଦି ଏକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅସାମାନ୍ୟ ଫଳାଫଳ ଆସେ, ତେବେ ଏହା ସର୍ବଦା ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଜନନ ସମସ୍ୟାକୁ ସୂଚାଏ ନାହିଁ, କାରଣ ବୀର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣ ନମୁନାରୁ ନମୁନାକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବଦଳିପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ଡାକ୍ତର ପ୍ରାୟତଃ କିଛି ସପ୍ତାହ ବ୍ୟବଧାନରେ ପୁନର୍ବାର ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅଧିକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଚିତ୍ର ମିଳିପାରେ।

ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷାରେ ମଧ୍ୟ ଅସାମାନ୍ୟତା ଧରାପଡ଼ିଲେ, ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା, ହରମୋନ ପରୀକ୍ଷା, ଅଣ୍ଡକୋଷ ଆଲ୍ଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବିଶେଷ ଡାକ୍ତରୀ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇ ମୂଳ କାରଣ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରେ।

ଗର୍ଭଧାରଣରେ ବାରମ୍ବାର ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଉଥିଲେ, କେବଳ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ସୀମିତ ନ ରହି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଜନନ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଇବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ପକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପନ୍ଥା ସ୍ଥିର କରାଯାଇପାରିବ।