Overview
పూర్తి వివరణ సింపుల్గా చెప్పాలంటే అండాశయ సిస్టులు అంటే అండాశయాల మీద లేదా వాటి లోపల ఏర్పడే నీటితో నిండిన చిన్న బుడగలు లాంటివి (Fluid-filled sacs). చాలా సందర్భాల్లో ఇవి ఎలాంటి హానీ చేయవు, కొన్నిసార్లు అసలు మనం ట్రీట్మెంట్ తీసుకోకపోయినా వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. కానీ కొన్ని రకాల సిస్టులు మాత్రం ఇబ్బంది పెట్టొచ్చు. అండాశయ సిస్టు లక్షణాలను ముందుగానే గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం. దీనివల్ల సిస్టు పగిలిపోవడం లేదా అండాశయం మెలికపడటం (Torsion) వంటి సీరియస్ సమస్యలను రాకుండా చూసుకోవచ్చు - దీనివల్ల మహిళలు సరైన టైంలో డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్ళే ఛాన్స్ ఉంటుంది. ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా మనం అండాశయ సిస్టులకు సంబంధించి రెగ్యులర్గా కనిపించే లక్షణాలు, అరుదుగా కనిపించేవి, మరియు ఎమర్జెన్సీగా డాక్టర్ని కలవాల్సిన పరిస్థితుల గురించి తెలుసుకుందాం. ఇందులో సిస్టు పగిలినప్పుడు ఎలా ఉంటుంది, డెర్మాయిడ్ సిస్టు లక్షణాలు ఏంటి, అలాగే రక్తస్రావంతో కూడిన సిస్టుల గురించి కూడా చర్చిద్దాం.
పరిచయం
అంటే సింపుల్గా చెప్పాలంటే, 12 నెలలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం పాటు ప్రయత్నిస్తున్నా పిల్లలు పుట్టకపోవడం. ఇది కేవలం ఆడవారి సమస్య మాత్రమే కాదు, మగవారిలోనూ ఉండొచ్చు. వంధ్యత్వాన్ని ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా విభజిస్తారు: ప్రాథమిక (Primary) మరియు ద్వితీయ (Secondary) వంధ్యత్వం.
- ప్రాథమిక వంధ్యత్వం: ఒక జంటకు పెళ్లయ్యాక ఇప్పటివరకు ఒక్కసారి కూడా ప్రెగ్నెన్సీ రాకపోవడం.
- ద్వితీయ వంధ్యత్వం: ఇంతకుముందు పిల్లలు పుట్టి ఉండి, ఇప్పుడు రెండోసారి ప్రయత్నిస్తుంటే గర్భం దాల్చడం కష్టమవ్వడం.
మీ సమస్య ఈ రెండింటిలో ఏ రకానికి చెందుతుందో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం. ఎందుకంటే దాన్ని బట్టే చేసే టెస్టులు, ఇచ్చే మందులు మారుతాయి. ముఖ్యంగా, “ఇంతకుముందు ఒక బాబు/పాప పుట్టారు కదా, ఇప్పుడు ఎందుకు రావట్లేదు?” అనే ప్రశ్నతో ద్వితీయ వంధ్యత్వం ఉన్నవారిలో ఎక్కువ గందరగోళం, బాధ కనిపిస్తుంటాయి.
ప్రాథమిక వంధ్యత్వం అంటే ఏమిటి?
ఒక జంటకు పెళ్లయి ఏడాది గడుస్తున్నా, ఎలాంటి జాగ్రత్తలు లేకుండా శృంగారంలో పాల్గొంటున్నా సరే, ఇప్పటివరకు ఒక్కసారి కూడా ప్రెగ్నెన్సీ రాకపోతే దాన్ని ప్రాథమిక వంధ్యత్వం అంటారు.
ప్రాథమిక వంధ్యత్వానికి ముఖ్య లక్షణాలు
- ఇంతవరకు ఒక్కసారి కూడా గర్భధారణ జరగకపోవడం
- పెళ్లయిన తొలి సంవత్సరాల్లోనే సమస్య బయటపడటం
- హార్మోన్ల తేడాలు లేదా రీప్రొడక్టివ్ సిస్టమ్ లోపాలు
ద్వితీయ వంధ్యత్వం అంటే ఏమిటి
గతంలో ఒకసారి గర్భధారణ జరిగి, ఇప్పుడు మళ్లీ ప్రయత్నించినా గర్భం రాకపోవడాన్ని ద్వితీయ వంధ్యత్వం అంటారు.
ముఖ్య సమాచారం
- ప్రాథమిక వంధ్యత్వం కంటే ద్వితీయ వంధ్యత్వం కేసులు ఎక్కువగా ఉంటాయి
- రెండో బిడ్డ కోసం ఆలస్యంగా ప్లాన్ చేయడం ఒక కారణం
- సమాజంలో దీనిపై అవగాహన తక్కువగా ఉంటుంది
మహిళల్లో ప్రాథమిక వంధ్యత్వానికి కారణాలు
- ఓవ్యూలేషన్ సమస్యలు: PCOS వల్ల అండం విడుదల సరిగా జరగకపోవడం
- ఫాలోపియన్ ట్యూబ్స్ బ్లాక్: TB లేదా ఇన్ఫెక్షన్ల కారణంగా
- హార్మోన్ల అసమతుల్యత
- గర్భాశయ సమస్యలు: ఫైబ్రాయిడ్స్ లేదా ఆకార లోపాలు
- అండాల నాణ్యత తగ్గడం: ముఖ్యంగా 35 ఏళ్ల తర్వాత
పురుషుల్లో ప్రాథమిక వంధ్యత్వానికి కారణాలు
- స్పెర్మ్ కౌంట్ తక్కువగా ఉండటం
- హార్మోన్ సమస్యలు
- వెరికోసీల్
- వాస్ డిఫరెన్స్ బ్లాకేజ్
ప్రాథమిక & ద్వితీయ వంధ్యత్వాన్ని ఎలా నిర్ధారిస్తారు
మహిళల కోసం
- Ovulation Tracking
- Hormone Blood Tests (FSH, LH, Thyroid)
- Pelvic Ultrasound
- HSG టెస్ట్
- AMH టెస్ట్
పురుషుల కోసం
- Semen Analysis
- Hormone Tests
- Scrotal Ultrasound
ఫెర్టిలిటీ నిపుణుడిని ఎప్పుడు కలవాలి
- 12 నెలలు ప్రయత్నించినా ఫలితం లేకపోతే
- నెలసరి అన్రెగ్యులర్గా ఉంటే
- మునుపు గర్భం వచ్చి ఇప్పుడు రాకపోతే
ఇంకా చదవండి: వంధ్యత్వ చికిత్సలు ఏమేమి?
ముగింపు
ప్రాథమిక అయినా, ద్వితీయమైనా వంధ్యత్వం ఒక సవాలే. కానీ సరైన సమయానికి పరీక్షలు, చికిత్సలు, జీవనశైలి మార్పులు తీసుకుంటే గర్భధారణ అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
1) ద్వితీయ వంధ్యత్వం ప్రాథమిక వంధ్యత్వం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుందా?
కొన్ని సందర్భాల్లో అవును. రెండో బిడ్డను ఆలస్యంగా ప్లాన్ చేయడం, వయస్సు పెరగడం, ఆరోగ్య/హార్మోన్ మార్పులు వల్ల ద్వితీయ వంధ్యత్వం ఎక్కువగా కనిపించవచ్చు.
2) జీవనశైలి మార్పులతో వంధ్యత్వం తగ్గుతుందా?
కారణాన్ని బట్టి అవుతుంది. బరువు నియంత్రణ, ఆరోగ్యకర ఆహారం, వ్యాయామం, స్ట్రెస్ తగ్గించడం, పొగ/మద్యం మానేయడం వంటి మార్పులు ఫెర్టిలిటీని మెరుగుపరచవచ్చు.
3) ప్రైమరీ ఇన్ఫెర్టిలిటీకి ట్రీట్మెంట్ ఏంటి?
కారణాన్ని బట్టి ఉంటుంది. కొందరికి అండం పెరగడానికి మందులు ఇస్తారు, కొందరికి IUI (వీర్యం ఎక్కించడం) చేస్తారు, సమస్య పెద్దదైతే IVF (ట్యూబ్ బేబీ) సజెస్ట్ చేస్తారు.
4) వయసు ప్రభావం రెండోసారి పిల్లల కోసం చూసేవారిపై ఉంటుందా?
అవును, ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఆడవారిలో 35 ఏళ్లు దాటాక అండాల సంఖ్య తగ్గుతుంది కాబట్టి, రెండో బిడ్డ ప్లానింగ్లో ఇబ్బంది రావచ్చు.
5) ద్వితీయ వంధ్యత్వ నిర్ధారణ తర్వాత సహజంగా గర్భం రావచ్చా?
రావచ్చు, అవకాశం ఉంది. కారణం తేలికపాటి అయితే జీవనశైలి మార్పులు లేదా సరైన చికిత్సతో సహజ గర్భధారణ కూడా జరగవచ్చు.