ప్రతి మహిళ తెలుసుకోవాల్సిన పీరియడ్ ఆలస్యం అయ్యే 8 ప్రధాన కారణాలు

లేట్ పీరియడ్స్ అంటే ఏమిటి?

సాధారణంగా ఒక ఆరోగ్యకరమైన మాసిక చక్రం 21 నుండి 35 రోజుల మధ్య ఉంటుంది. మీ చక్రం ఎప్పుడూ 28 రోజులకు ఒకసారి వస్తూ, ఈసారి అది 30 లేదా 32 రోజులు దాటినా రాకపోతే, దాన్ని "లేట్ పీరియడ్"గా పరిగణించవచ్చు. అయితే, ఒక విషయం గుర్తుంచుకోండి - మన శరీరం యంత్రం కాదు. వాతావరణ మార్పులు, ప్రయాణాలు లేదా చిన్నపాటి జ్వరం వంటి కారణాల వల్ల కూడా రెండు మూడు రోజులు అటు ఇటు కావడం చాలా సహజం. పరిశోధనలు చెబుతున్న ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 5% నుండి 35% వరకు మహిళలు తమ జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో అనియతమైన (Irregular) మాసిక చక్రాలను ఎదుర్కొంటారు. ఇది వారి వయస్సు, చేసే ఉద్యోగ స్వభావం మరియు నివసించే ప్రాంతంపై ఆధారపడి మారుతూ ఉంటుంది.

మీ మాసిక చక్రం హార్మోన్ల సమతుల్యత అనే ఒక సున్నితమైన త్రాసుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎస్ట్రోజెన్ మరియు ప్రొజెస్టిరాన్ అనే హార్మోన్ల స్థాయిలో చిన్నపాటి హెచ్చుతగ్గులు వచ్చినా, మీ పీరియడ్ షెడ్యూల్ మారిపోతుంది.

అప్పుడప్పుడూ ఒకసారి పీరియడ్ ఆలస్యం కావడం పెద్ద ఆందోళన కలిగించే విషయం కాకపోవచ్చు, కానీ ప్రతి నెలా ఇలాగే జరుగుతుంటే మాత్రం ఖచ్చితంగా లోపల ఏదో సమస్య ఉందని అర్థం చేసుకోవాలి.

పీరియడ్ ఆలస్యం అయ్యే టాప్ 8 కారణాలు

మీ పీరియడ్ ఆలస్యం కావడానికి వెనుక కేవలం శారీరక కారణాలే కాకుండా, మానసిక మరియు పర్యావరణ అంశాలు కూడా ఉండవచ్చు. మన మెదడులోని హైపోథాలమస్ అనే భాగం మన హార్మోన్లను నియంత్రిస్తుంది. మనం తీవ్రమైన ఒత్తిడికి లోనైనా లేదా పర్యావరణం మారినా అది ప్రభావితం అవుతుంది. ఇప్పుడు ఆ 8 ప్రధాన కారణాలను వివరంగా చూద్దాం:

1. ఒత్తిడి (స్ట్రెస్)

ఆధునిక జీవనశైలిలో ఒత్తిడి అనేది ఒక అంతర్భాగమైపోయింది. కానీ ఇది మీ పీరియడ్స్‌ను ఎంతగా ప్రభావితం చేస్తుందో తెలిస్తే మీరు ఆశ్చర్యపోతారు. మీరు తీవ్రమైన మానసిక లేదా భావోద్వేగ ఒత్తిడికి లోనైనప్పుడు, మీ శరీరం "కార్టిసోల్" అనే స్ట్రెస్ హార్మోన్‌ను ఎక్కువగా విడుదల చేస్తుంది.

శరీరం ఈ కార్టిసోల్‌ను ఒక రకమైన 'అత్యవసర పరిస్థితి'గా భావిస్తుంది. దీనివల్ల మెదడులోని హైపోథాలమస్ తన దృష్టిని సంతానోత్పత్తి హార్మోన్ల నుండి మళ్లించి, ప్రాణరక్షణపై పెడుతుంది. ఫలితంగా అండం విడుదలయ్యే ప్రక్రియ (Ovulation) ఆలస్యం అవుతుంది లేదా ఆ నెలలో అసలు జరగకపోవచ్చు. ఓవ్యులేషన్ జరగకపోతే పీరియడ్ రాదు.

ఒత్తిడిని నియంత్రించేందుకు చిట్కాలు:

• ప్రతిరోజూ కనీసం 10-15 నిమిషాల పాటు ప్రాణాయామం లేదా ధ్యానం చేయండి.
• పని ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి మీ పనులను ప్లాన్ చేసుకోండి.
• ప్రకృతిలో నడవడం లేదా మీకు ఇష్టమైన పని (Hobbies) చేయడం వల్ల కార్టిసోల్ స్థాయిలు తగ్గుతాయి.
• మానసిక ఒత్తిడి భరించలేనంతగా ఉంటే థెరపిస్ట్ లేదా కౌన్సెలర్ సహాయం తీసుకోవడంలో తప్పు లేదు.

2. బరువులో మార్పులు

మీ బరువుకు మరియు మీ పీరియడ్స్‌కు మధ్య చాలా బలమైన సంబంధం ఉంది. హార్మోన్ల ఉత్పత్తికి శరీరంలో ఒక నిర్దిష్ట శాతం కొవ్వు (Body Fat) అవసరం. మీరు అతి తక్కువ కాలంలో ఎక్కువ బరువు తగ్గినా లేదా క్రాష్ డైటింగ్ చేసినా, శరీరంలో ఎస్ట్రోజెన్ ఉత్పత్తి పడిపోతుంది. దీనివల్ల ఓవ్యులేషన్ ఆగిపోయి, పీరియడ్స్ నిలిచిపోతాయి. దీన్నే 'అమీనోరియా' అంటారు.

క్రాష్ డైట్‌లు, తినే రుగ్మతలు లేదా తీవ్రమైన ఫిట్‌నెస్ విధానాలు అన్నీ ఋతుచక్రం తప్పిపోవడానికి లేదా సక్రమంగా రాకుండా ఉండటానికి దారితీయవచ్చు. ఇది ఇన్సులిన్ మరియు సెక్స్ హార్మోన్లను కూడా మారుస్తుంది, అందువల్ల మీ ఋతుచక్రం ఆలస్యం అవుతుంది.

ఆరోగ్యకరమైన బరువును నిలుపుకోవడానికి:

• పౌష్టికాహారం తీసుకోండి, కేవలం క్యాలరీలను తగ్గించడంపైనే దృష్టి పెట్టకండి.
• బరువు తగ్గాలనుకుంటే నెమ్మదిగా, ఆరోగ్యకరమైన పద్ధతిలో తగ్గండి.
• ఇన్సులిన్ స్థాయిలను ప్రభావితం చేసే ప్రాసెస్డ్ షుగర్స్ మరియు జంక్ ఫుడ్‌కు దూరంగా ఉండండి.

3. హార్మోన్ల అసమతుల్యత

హార్మోన్ల అసమతుల్యత తరచుగా క్రమరహిత లేదా తప్పిన పీరియడ్స్ కు మూలంగా ఉంటుంది. పాలిసిస్టిక్ ఓవరీ సిండ్రోమ్ (PCOS) మరియు థైరాయిడ్ రుగ్మతలు వంటి పరిస్థితులు సాధారణ దోషులు.

మీకు హార్మోన్ల సమస్య ఉందని అనుమానం ఉంటే, తప్పనిసరిగా పరీక్షలు చేయించుకుని సరైన చికిత్స పొందడం చాలా ముఖ్యం.

4. గర్భధారణ (Pregnancy)

లైంగికంగా సక్రియంగా ఉన్న మహిళల్లో పీరియడ్ మిస్ అవ్వడానికి అత్యంత సహజమైన కారణం గర్భధారణ. ఫెర్టిలైజ్ అయిన అండం గర్భాశయ గోడకు అతుక్కున్నప్పుడు (Implantation), శరీరం 'ప్రొజెస్టిరాన్' స్థాయిలను పెంచుతుంది మరియు 'hCG' అనే హార్మోన్‌ను విడుదల చేస్తుంది. దీనివల్ల గర్భాశయ పొర విచ్ఛిన్నం కాదు, కాబట్టి పీరియడ్ రాదు.

గర్భధారణ లక్షణాలు:

• పీరియడ్ మిస్ కావడంతో పాటు వాంతులు, వికారం.
• స్తనాలలో వాపు లేదా సున్నితత్వం.
• తీవ్రమైన నీరసం మరియు అలసట.
• మామూలు కంటే ఎక్కువ సార్లు మూత్రానికి వెళ్లాల్సి రావడం.

ఒకవేళ మీకు పీరియడ్ ఆలస్యం అయి గర్భం దాల్చినట్లు అనుమానం ఉంటే, ఇంట్లోనే ప్రెగ్నెన్సీ కిట్‌తో పరీక్షించుకోవడం ఉత్తమం.

5. అధిక వ్యాయామం (Excessive Exercise)

వ్యాయామం ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తుంది, కానీ అది పరిమితి మించకూడదు. అతిగా వర్కౌట్స్ చేయడం, మారథాన్ రన్నింగ్ లేదా హెవీ వెయిట్ లిఫ్టింగ్ వంటివి మీ శరీరంపై శారీరక ఒత్తిడిని పెంచుతాయి. శరీరం ఈ శారీరక శ్రమను ఒక 'స్ట్రెస్'గా భావిస్తుంది. ఎనర్జీ మొత్తం వ్యాయామానికి ఖర్చు అయిపోవడం వల్ల, శరీరం సంతానోత్పత్తి వ్యవస్థకు అవసరమైన శక్తిని నిలిపివేస్తుంది. దీనివల్ల పీరియడ్స్ ఆలస్యం అవుతాయి లేదా కొన్ని నెలల పాటు రాకపోవచ్చు. క్రీడాకారిణుల్లో ఈ సమస్యను ఎక్కువగా గమనిస్తాం.

దీనిని నివారించడానికి:

• మీ వ్యాయామ తీవ్రతకు తగ్గట్టుగా ప్రోటీన్ మరియు కార్బోహైడ్రేట్లు ఉన్న ఆహారం తీసుకోండి.
• వారంలో కనీసం ఒక రోజు శరీరానికి పూర్తి విశ్రాంతి ఇవ్వండి.
• మీ మాసిక చక్రం అస్తవ్యస్తం అవుతున్నట్లు అనిపిస్తే, వ్యాయామం తీవ్రతను కొంచెం తగ్గించండి.

6. మందులు మరియు బర్త్ కంట్రోల్

వివిధ మందులు, ముఖ్యంగా హార్మోన్లు కలిగినవి మీ ఋతు చక్రంలో మార్పును కలిగిస్తాయి. జనన నియంత్రణ మాత్రలు, హార్మోన్ పునఃస్థాపన చికిత్స, యాంటిడిప్రెసెంట్స్ మరియు కీమోథెరపీ మందులు అన్నీ ప్రభావం చూపుతాయి.

మీ హార్మోన్ స్థాయిలు మారినప్పుడు, ప్రొజెస్టిన్ మీ వ్యవస్థలోకి విడుదల అవుతుంది; ఇది మీ ఋతుస్రావ షెడ్యూల్‌ను ప్రభావితం చేస్తుంది. మీ శరీరం కొత్త హార్మోన్ స్థాయిలలో స్థిరపడిన తర్వాత, అన్నీ త్వరగా సాధారణ స్థితికి రావాలి. చాలా నెలల తర్వాత అది దానంతట అదే తగ్గిపోకపోతే, మీ వైద్యుడితో మాట్లాడండి.

మీరు ఏమి చేయవచ్చు:

• కొత్త మందులు ప్రారంభించిన తర్వాత ఏవైనా మార్పులను ట్రాక్ చేయండి.
• అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయాల గురించి మీ వైద్యుడితో మాట్లాడండి.
• వైద్య సలహా లేకుండా మందులను ఆపవద్దు లేదా మార్చవద్దు.

7. పీరిమెనోపాజ్ (Perimenopause)

మెనోపాజ్  - పీరియడ్స్ పూర్తిగా ఆగిపోవడం అనేది అకస్మాత్తుగా జరగదు. దానికి కొన్ని సంవత్సరాల ముందు నుండే శరీరంలో మార్పులు మొదలవుతాయి. సాధారణంగా 40 నుండి 45 ఏళ్ల మధ్య వయస్సులో ఈ దశ మొదలవుతుంది. ఈ సమయంలో అండాశయాలలో ఎస్ట్రోజెన్ ఉత్పత్తి క్రమంగా తగ్గుతుంది. దీనివల్ల పీరియడ్స్ ఒక నెల రావడం, మరో నెల రాకపోవడం లేదా చాలా రోజులు ఆలస్యం కావడం జరుగుతుంది.

పీరిమెనోపాజ్ ఇతర లక్షణాలు:

• రాత్రిపూట విపరీతంగా చెమటలు పట్టడం (Night Sweats).
• అకస్మాత్తుగా వేడిగా అనిపించడం (Hot Flashes).
• యోని పొడిబారడం.
• మూడ్ స్వింగ్స్ లేదా చిరాకు పెరగడం.

మీరు 40 ఏళ్లకు పైబడి ఉండి మీ మాసిక చక్రంలో మార్పులు గమనిస్తే, ఇది పీరిమెనోపాజ్ ప్రారంభం కావచ్చు. డాక్టర్ లక్షణాలను సమర్థవంతంగా నియంత్రించడంలో సహాయం చేస్తారు.

8. ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు

కొన్ని దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా పీరియడ్స్ నియమితత్వాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. అవి:

• డయాబెటిస్: నియంత్రణలో లేని రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు హార్మోన్ ఉత్పత్తిని ప్రభావితం చేస్తాయి
• అధిక రక్తపోటు: ఇది పునరుత్పత్తి అవయవాలకు రక్త ప్రసరణను ప్రభావితం చేస్తుంది.
• ఈటింగ్ డిసార్డర్స్: అనోరెక్సియా లేదా బులిమియా వంటి సమస్యలు ఓవ్యులేషన్‌ను ఆపివేయవచ్చు

ఈ పరిస్థితులను డాక్టర్ పర్యవేక్షణలో సరిగా నిర్వహించడం చాలా అవసరం.

ఇంకా చదవండి: పీరియడ్స్ సమయంలో కడుపు నొప్పి తగ్గించడానికి ఇంటి చిట్కాలు

డాక్టర్‌ను ఎప్పుడు సంప్రదించాలి?

ఒకసారి రెండు రోజులు ఆలస్యం కావడం పెద్ద సమస్య కాకపోయినా, తరచుగా లేదా ఎక్కువ కాలం పీరియడ్స్ మిస్సవుతుంటే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా ఈ పరిస్థితుల్లో డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి:

• వరుసగా మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పీరియడ్స్ మిస్సైతే
• మీ మాసిక చక్రం ఎప్పుడూ అనియమితంగా ఉంటే
• నొప్పి, అసాధారణ డిశ్చార్జ్, లేదా జుట్టు రాలడం వంటి ఇతర లక్షణాలు ఉంటే

డాక్టర్ రక్త పరీక్షలు, అల్ట్రాసౌండ్ లేదా హార్మోన్ పరీక్షలు సూచించవచ్చు. తొందరగా నిర్ధారణ చేయడం ద్వారా ఆరోగ్య సమస్యలను మెరుగ్గా నియంత్రించవచ్చు.

ముగింపు

మీ మాసిక చక్రం మీ శరీరం మీతో మాట్లాడే ఒక భాష. పీరియడ్ ఆలస్యం కావడాన్ని కేవలం ఒక సమస్యగా చూడకుండా, మీ శరీరంలో జరుగుతున్న మార్పులకు ఒక సంకేతంగా గమనించండి. చాలా సందర్భాల్లో ఇది కేవలం ఒత్తిడి లేదా జీవనశైలి వల్ల వచ్చే చిన్న మార్పే కావచ్చు. కొంచెం విశ్రాంతి, మంచి ఆహారం మరియు సరైన నిద్రతో ఈ సమస్య సర్దుకుంటుంది.

అయితే, పీరియడ్స్ ఆలస్యం కావడానికి పైన మనం చర్చించిన PCOS, థైరాయిడ్ లేదా పీరిమెనోపాజ్ వంటి కారణాలు కూడా ఉండవచ్చు. కాబట్టి, మీ పీరియడ్స్‌ను ప్రతి నెలా ఒక డైరీలో లేదా మొబైల్ యాప్‌లో ట్రాక్ చేయడం అలవాటు చేసుకోండి. దీనివల్ల ఏదైనా అసాధారణ మార్పు వచ్చినప్పుడు మీరు వెంటనే గుర్తించగలరు. మీ ఆరోగ్యం మీ చేతుల్లోనే ఉంది; ఆందోళన చెందకుండా, అవగాహనతో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోండి. మీ శరీరం ఇచ్చే సంకేతాలను గౌరవించండి మరియు అవసరమైనప్పుడు నిపుణుల సలహా తీసుకోవడానికి వెనుకాడకండి.