ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ: ಕಾರಣಗಳು, ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು

Last updated: February 03, 2026

Overview

ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದನ್ನು ವಂಧ್ಯತ್ವ (infertility) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವವೇ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ನಿಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಈ ಎರಡು ವಿಧದ ವಂಧ್ಯತ್ವಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಚಯ

ವಂಧ್ಯತ್ವ ಎಂದರೆ 12 ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದು. ಇದು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಪರಿಣಾಮಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಿತಿ. ವಂಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

  • ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವ (Primary infertility): ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಿಲ್ಲ.
  • ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ (Secondary infertility): ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಯಶಸ್ವಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈಗ ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಲು ತೊಂದರೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ.

ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಯಾವ ವಿಧದದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ—ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ “ಹಿಂದೆ ಆಗಿತ್ತು, ಈಗ ಏಕೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ?” ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಎಂದರೇನು?

ಹಿಂದೆ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗದೇ ಇರುವ ದಂಪತಿಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವ (primary infertility) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ಆರಂಭಿಸಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಯುವ ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಜನ್ಯ (inherited) ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ಇರಬಹುದು ಅಂದರೆ ಪೋಷಕರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯುವ ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

  • ಹಿಂದಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈವಾಹಿಕ/ಸಹವಾಸದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜನನ, ಹಾರ್ಮೋನಲ್, ಅಥವಾ ಅಂಗಸಂರಚನಾ (anatomical) ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇದ್ದರೆ ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಎಂದರೇನು?

ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ (secondary infertility) ಎಂದರೆ, ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಅವಧಿವರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದು. ಕೆಲವರು ತಪ್ಪಾಗಿ “ಒಮ್ಮೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಸುಲಭ” ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವವೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವದಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು. ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾಗಬಹುದು—ಏಕೆಂದರೆ “ಹಿಂದೆ ಆಗಿತ್ತು, ಈಗ ಏಕೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ?” ಎಂಬ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂತರದಿಂದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಗಳು (Quick facts)

  • ಕೆಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಂಪತಿಗಳು ಎರಡನೇ ಮಗುವಿನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡಮಾಡುವಾಗ ವಯಸ್ಸಿನ ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
  • ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವೇಳೆ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
  • ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸದೇ ಬಿಡುವುದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.

ನೀವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಂಧ್ಯತ್ವದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೊಂದಲಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಮುಂದಿನ ಸರಿಯಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯುಕ್ತ.

ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು

ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಗೈನಕಾಲಜಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು ಇವು:

  • ಒವ್ಯುಲೇಶನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Ovulation disorders): PCOS (Polycystic Ovarian Syndrome) ಒವ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಮಾಸಿಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಹುದು.
  • ಫ್ಯಾಲೋಪಿಯನ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಅಡೆತಡೆ (Blocked fallopian tubes): ಟ್ಯೂಬರ್‌ಕ್ಯುಲೋಸಿಸ್ (TB) ಅಥವಾ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸೋಂಕುಗಳಿಂದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯಾಣು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಹಾರ್ಮೋನಲ್ ಅಸಮತೋಲನ (Hormonal imbalances): ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಿನಿಂದ ಋತುಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಒವ್ಯುಲೇಶನ್ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
  • ಗರ್ಭಾಶಯದ ಅಸಹಜತೆಗಳು (Uterine abnormalities): ಜನ್ಮತಃ ಇರುವ uterine septum ಅಥವಾ fibroids ಮುಂತಾದವುಗಳು embryo implantation ಗೆ ತಡೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
  • ಮೊಟ್ಟೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಡಾಶಯ ಕಾರ್ಯ ಕುಂಠಿತತೆ (Primary ovarian insufficiency): ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣ ವಯಸ್ಸು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ 35 ವರ್ಷ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು

ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ವಂಧ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ವೀರ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ, ವೀರ್ಯದ ಚಲನೆ ದುರ್ಬಲ, ವೀರ್ಯದ ಆಕಾರ ಅಸಹಜ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೀರ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (azoospermia) ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳು ಇವು:

  • ವೀರ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಚಲನೆ ದುರ್ಬಲ (Low sperm count or poor motility): sperm motility ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಅಸಹಜತೆಗಳೂ fertilisation (ಗರ್ಭಧಾರಣೆ) ಕಷ್ಟವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
  • ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Hormonal problems): ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವೀರ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು; ಇದರಿಂದ sperm count ಮತ್ತು motility ಎರಡಕ್ಕೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
  • ಹಾರ್ಮೋನಲ್ ಅಸಮತೋಲನ (Hormonal imbalances): ಪುರುಷರಲ್ಲಿ testosterone, FSH, LH ಮುಂತಾದ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮತೋಲನ ಇದ್ದರೆ ವೀರ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
  • ವೆರಿಕೋಸೀಲ್ ಅಥವಾ ಅಡೆತಡೆ (Varicocele or blockage): ಸ್ಕ್ರೋಟಮ್‌ನ ನರಗಳು ಉಬ್ಬುವುದು (varicocele) ಅಥವಾ ಪ್ರಜನನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆ ಉಂಟಾದರೆ ಫಲವತ್ತತೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
  • ವಾಸ್ ಡಿಫರೆನ್ಸ್ ಅಡೆತಡೆ (Vas deferens blockage): ವೃಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ರೂ, ವೀರ್ಯ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗವಾದ vas deferens ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ semen ನಲ್ಲಿ sperm ಕಾಣಿಸದಂತೆ (nil sperm count) ಆಗಬಹುದು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯವಾಗಲಿ—ವಂಧ್ಯತ್ವದ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ (For women)

ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಒವ್ಯುಲೇಶನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

  1. ಒವ್ಯುಲೇಶನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ (Ovulation tracking):
    Basal body temperature ಗಮನಿಸುವುದು, ovulation predictor kits ಬಳಸುವುದು, ಅಥವಾ LH ಮತ್ತು progesterone ಮುಂತಾದ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು—ಇವು ಒವ್ಯುಲೇಶನ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  2. ಹಾರ್ಮೋನ್ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (Hormone blood tests):
    ಪ್ರಜನನ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ:
  • ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಎಚ್‌ (ಫಾಲಿಕಲ್-ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಹಾರ್ಮೋನ್) FSH (Follicle-Stimulating Hormone)
  • ಎಲ್‌ಎಚ್‌ (ಲ್ಯೂಟಿನೈಸಿಂಗ್ ಹಾರ್ಮೋನ್) LH (Luteinising Hormone)
  • ಪ್ರೊಲಾಕ್ಟಿನ್ (Prolactin)
  • ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳು (Thyroid hormones)
  • ಈಸ್ಟ್ರಾಡಿಯೋಲ್ (Oestradiol)
  1. ಪೆಲ್ವಿಕ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ (Pelvic ultrasound): ಅಂಡಾಶಯ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿಯಲು, ಹಾಗೂ fibroids, cysts ಮುಂತಾದ ಅಸಹಜತೆಗಳಿವೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಲು ಈ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  2. ಹಿಸ್ಟೆರೋಸಾಲ್ಪಿಂಗೋಗ್ರಾಫಿ (HSG): ಇದು ಒಂದು X-ray ಪರೀಕ್ಷೆ. ಇದರಿಂದ ಫ್ಯಾಲೋಪಿಯನ್ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ತೆರೆದಿವೆಯೇ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಗಿನ ಗುಹೆ (uterine cavity) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
  3. AMH ಟೆಸ್ಟ್ (Anti-Müllerian Hormone test): AMH ಮಟ್ಟದಿಂದ ovarian reserve (ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಳಿದಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಅಂದಾಜು) ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಫಲವತ್ತತೆ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ.

ಪುರುಷರಲ್ಲಿ (For men)

  1. ವೃಷಣ ಪರೀಕ್ಷೆ (Testicular examination): ವೃಷಣಗಳ ಗಾತ್ರ, ಸಾಂದ್ರತೆ, ಮತ್ತು varicocele ಇರುವುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  2. ಶಾರೀರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ (Physical examination): ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
  3. ಸೀಮನ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ (Semen analysis): sperm count (ಸಂಖ್ಯೆ), motility (ಚಲನೆ), ಮತ್ತು morphology (ಆಕಾರ) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  4. ಹಾರ್ಮೋನಲ್ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (Hormonal blood tests): testosterone, FSH, LH ಮುಂತಾದ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  5. ಸ್ಕ್ರೋಟಲ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ (Scrotal ultrasound): ಶಾರೀರಿಕ ಅಸಹಜತೆ ಶಂಕೆ ಇದ್ದರೆ ಅಥವಾ varicocele/ಇತರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವದ ನಿರ್ಣಯವು ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಗಾತಿಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮುಗಿಯಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ಹಿಡಿಯಬಹುದು.

ಫೆರ್ಟಿಲಿಟಿ ತಜ್ಞರನ್ನು ಯಾವಾಗ ಭೇಟಿ ಮಾಡಬೇಕು?

ಕೆಳಗಿನ ಯಾವುದಾದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಫೆರ್ಟಿಲಿಟಿ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ:

ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಯಶಸ್ಸಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ

ನೀವು 12 ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಯಶಸ್ಸಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ (ಮಹಿಳೆಯ ವಯಸ್ಸು 35 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ 6 ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕವೇ), ವೈದ್ಯರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಪೀರಿಯಡ್ಸ್ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿಂತೆಗಳು ಇದ್ದರೆ

ಋತುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, PCOS, ಅಥವಾ ಗರ್ಭಪಾತದ (miscarriage) ಇತಿಹಾಸ ಇದ್ದರೆ ಇವು ಫಲವತ್ತತೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು.

ಹಿಂದಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರವೂ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗದೇ ಇದ್ದರೆ

ಹಿಂದೆ ಯಶಸ್ವಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಲು ತೊಂದರೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇದು ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಫೆರ್ಟಿಲಿಟಿ ತಜ್ಞರನ್ನು ಬೇಗ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಬೇಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾಯದೇ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಿ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ: ವಂಧ್ಯತ್ವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಯಾವುವು?

ಸಮಾಪನೆ

ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯವಾಗಲಿ—ವ ಧ್ಯತ್ವವು ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುವಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆ, ನಿರಾಶೆ, ಮತ್ತೆ ಆಶೆ ಇಂತಹ ಭಾವನೆಗಳ ಏರುಪೇರನ್ನು ತಂದಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ವಂಧ್ಯತ್ವದ ವಿಧಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಅದರ ಕಾರಣಗಳು, ಮತ್ತು ಯಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ದಂಪತಿಗಳು ಸರಿಯಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವದ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬೇಗ ನಿರ್ಣಯ, ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಇವು ಪೋಷಕರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವೇ?

 

ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೌದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಂಪತಿಗಳು ಎರಡನೇ ಮಗುವಿನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡಮಾಡಿದಾಗ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ವಂಧ್ಯತ್ವ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದೇ?

 

ಕಾರಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಧೂಮಪಾನ/ಮದ್ಯಪಾನ ಕಡಿಮೆ, stress ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಆಹಾರ–ವ್ಯಾಯಾಮದಿಂದ ಫಲವತ್ತತೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಂಧ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?

 

ಮೂಲ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ— ವ್ಯುಲೇಶನ್ ಔಷಧಿ, ಹಾರ್ಮೋನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಟ್ಯೂಬ್/ಗರ್ಭಾಶಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ IUI/IVF ಮುಂತಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಲಹೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ವಯಸ್ಸು ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ?

 

ಹೌದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 35 ವರ್ಷ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಮಾಣ/ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಮಯ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ದ್ವಿತೀಯ ವಂಧ್ಯತ್ವ ನಿರ್ಣಯವಾದ ಬಳಿಕವೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?

 

ಹೌದು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ. ಮೂಲ ಕಾರಣ, ಸಮಯ, ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಸಹಜ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಬಹುದು; ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

**Disclaimer: The information provided here serves as a general guide and does not constitute medical advice. We strongly advise consulting a certified fertility expert for professional assessment and personalized treatment recommendations.
© 2026 Indira IVF Hospital Limited. All Rights Reserved. T&C Apply | Privacy Policy| *Disclaimer