ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଅର୍ଥ ବୁଝନ୍ତୁ: ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କ'ଣ ଓ ଏହାର ସାଧାରଣ କାରଣ କ'ଣ?

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କ'ଣ? (Infertility Meaning)

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଜନିତ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଗର୍ଭଧାରଣର ଇଚ୍ଛା ଥିବା ଏକ ଦମ୍ପତି ନିୟମିତ ଭାବେ ଗର୍ଭନିରୋଧକ ବ୍ୟବହାର ନକରି ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସାଧାରଣତଃ 12 ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହାର କାରଣ ମହିଳାଙ୍କଠାରେ, ପୁରୁଷଙ୍କଠାରେ, ଉଭୟଙ୍କଠାରେ କିମ୍ବା କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଜ୍ଞାତ ହୋଇପାରେ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ବୁଝାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୋଇନଥିଲେ ତାହାକୁ ପ୍ରାଥମିକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ କୁହାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଅତି କମ୍‌ରେ ଥରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପୁଣି ଗର୍ଭଧାରଣ ନ ହେବାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟକ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ କୁହାଯାଏ।

ତେବେ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ  ସମସ୍ୟା, ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍‌, ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୋଣୀ ସଂକ୍ରମଣ (pelvic infection) କିମ୍ବା ବୟସଜନିତ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ଭଳି କୌଣସି ଜଣାଶୁଣା କାରଣ ଥିଲେ 12 ମାସ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ଆଗୁଆ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କେବେ କୁହାଯାଏ?

କେତେ ସମୟ ଚେଷ୍ଟା ପରେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ମୂଲ୍ୟାୟନ (Fertility Evaluation) ଆବଶ୍ୟକ?

ଚିକିତ୍ସାଗତ ଭାବେ, ଅଧିକାଂଶ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଓ ସୁରକ୍ଷା ବିହୀନ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ସତ୍ତ୍ୱେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭଧାରଣ ନହେଲେ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଏ। ଏହି ଏକ ବର୍ଷର ସମୟସୀମା ଏକ ସାଧାରଣ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ମାତ୍ର — ଏହା ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ବରଂ ଏହା ଡାକ୍ତରୀ ମୂଲ୍ୟାୟନ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଏ।

ଏହି ସମୟ ପରେ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ମୂଲ୍ୟାୟନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ସାଥୀଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଇତିହାସର ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ପ୍ରାଥମିକ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମୂଲ୍ୟାୟନରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଆଧାରରେ ଚିକିତ୍ସକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷା ବା ଚିକିତ୍ସାର ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥାନ୍ତି, ଯାହା ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ବିଳମ୍ବରୁ ରକ୍ଷା କରେ।

ବୟସ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ମୂଲ୍ୟାୟନ

ମହିଳାଙ୍କ ବୟସ ୩୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥିଲେ, ମାତ୍ର ୬ ମାସ ଚେଷ୍ଟା ପରେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇପାରେ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟର କାରଣ ହେଉଛି ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗତିରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଓ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କମିଥାଏ, ତେଣୁ ଅଧିକ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ମହିଳାଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସାର ପ୍ରକୃତ ସୁଯୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିପାରେ। ସୁଇଜରଲଣ୍ଡରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପ୍ରାୟ ୪୫ ପ୍ରତିଶତ ଥିବା ଗର୍ଭଧାରଣ ହାର ୪୫ ବର୍ଷ ବୟସ ସୁଦ୍ଧା ୩ ପ୍ରତିଶତରୁ ମଧ୍ୟ କମ୍‌କୁ ଖସିଆସେ।

୪୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ତୁରନ୍ତ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଇବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ, ଯେହେତୁ ଏହି ବୟସ ବର୍ଗରେ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟରେ ରହିଥିବା ଡ଼ିମ୍ବାଣୁର ସଂଖ୍ୟା ଓ ତାହାର ଗୁଣବତ୍ତା — ଏହି ଦୁଇ କାରକ ଉଭୟ ଏକାସାଙ୍ଗରେ କମି ଯାଇଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ଗର୍ଭଧାରଣ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ସାହାଯ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଗର୍ଭଧାରଣ ଉଭୟର ସଫଳତା ହାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ବୟସ ବର୍ଗରେ ସମୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରକ ହୋଇଥାଏ।

ମହିଳାଙ୍କଠାରେ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ସାଧାରଣ କାରଣ

ଡିମ୍ବକ୍ଷରଣ (Ovulation) ସମସ୍ୟା

ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ଅନିୟମିତ ହେବା କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନହେବା ମହିଳାଙ୍କ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ କାରଣ। ଏହା ହରମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ, ଅଧିକ ମାନସିକ ଚାପ, ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଶରୀର ଓଜନ କିମ୍ବା ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ପିଟ୍ୟୁଟାରୀ ଗ୍ରନ୍ଥି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ।

ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ସମସ୍ୟାର ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ କାରଣ ହେଉଛି ପଲିସିଷ୍ଟିକ୍ ଓଭାରୀ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ (PCOS), ଯେଉଁଠାରେ ହରମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ କାରଣରୁ ଡ଼ିମ୍ବାଶୟ ନିୟମିତ ଭାବେ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ। PCOSର ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁହଁ କିମ୍ବା ଶରୀରରେ ଅତିରିକ୍ତ ଲୋମ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ମେଦବହୁଳତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଫାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀ ଏବଂ ଗର୍ଭାଶୟ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ୟା

ଫାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀରେ ଅବରୋଧ କିମ୍ବା କ୍ଷତ ଥିଲେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଓ ଅଣ୍ଡା ମିଳିତ ହେବାରେ ବାଧା ପଡ଼େ। ଏହି ଅବରୋଧ ପ୍ରାୟତଃ ପୂର୍ବର ପେଲ୍ଭିକ ସଂକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ।

ସେହିପରି, ଗର୍ଭାଶୟର ଗଠନରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା, ଫାଇବ୍ରଏଡ୍ (Fibroid) କିମ୍ବା ପୂର୍ବର ସଂକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରୂଣର ଗର୍ଭାଶୟରେ ଲାଗିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଆଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ୍ କିମ୍ବା ଏକ୍ସ-ରେ ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ।

ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ (Endometriosis) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀରୋଗ

ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ ଏକ ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଠାରେ ଗର୍ଭାଶୟର ଭିତର ଆବରକ ପରି ତନ୍ତୁ ଗର୍ଭାଶୟ ବାହାରେ ବଢ଼ିଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରଜନନ ଅଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରି ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର କାରଣ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଡିମ୍ବାଶୟ, ଫାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀ ଏବଂ ପେଲ୍ଭିକ ଗହ୍ୱରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ଏହା ସହ ଗର୍ଭାଶୟ ମୁଖ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା, ଅଣ୍ଡାର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ ଏବଂ ପ୍ରାଥମିକ ଡିମ୍ବାଶୟ ଅକ୍ଷମତା ଭଳି ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ପୁରୁଷଙ୍କଠାରେ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ସାଧାରଣ କାରଣ

ପ୍ରାୟ ଅଧା ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ମାମଲାରେ ପୁରୁଷ କାରକ ଆଂଶିକ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ। ଏଥିରେ ଶୁକ୍ରାଣୁର ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ହେବା, ଗତିଶୀଳତା (Motility) କମ୍ ହେବା, ଆକୃତି (Morphology)ରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା, ଭାରିକୋସିଲ୍ (ଅଣ୍ଡକୋଷର ଶିରା ଫୁଲିବା), ହରମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ, ସଂକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡକୋଷର କୌଣସି ପୂର୍ବ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଧୂମପାନ, ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଅଧିକ ଉତ୍ତାପ ମଧ୍ୟ ଶୁକ୍ରାଣୁର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଲ୍ୟାପଟପ୍ ଅଣ୍ଡକୋଷ ପାଖରେ ରଖି ବ୍ୟବହାର କରିବା କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡକୋଷର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ାଉଥିବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଉତ୍ପାଦନକୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଲକ୍ଷଣ କ'ଣ?

ମହିଳାଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଇପାରୁଥିବା ସଙ୍କେତ

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଅସଫଳତା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହ ଅନିୟମିତ କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ, ଅତ୍ୟଧିକ ଦୀର୍ଘ କିମ୍ବା ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମାସିକ ଚକ୍ର, ପେଲ୍ଭିକ ଅସ୍ୱସ୍ତି କିମ୍ବା ହରମୋନ ଅସନ୍ତୁଳନର ସଙ୍କେତ (ଯେପରିକି ମୁହଁରେ ଅତିରିକ୍ତ କେଶ) ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ। 

ପୁରୁଷଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଇପାରୁଥିବା ସଙ୍କେତ

ପୁରୁଷଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟତଃ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ତେବେ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୌନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଅଣ୍ଡକୋଷରେ ଫୁଲାପଣ କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା, କିମ୍ବା ମୁହଁ ଓ ଶରୀରର କେଶ ଅଭାବ ଭଳି ହରମୋନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଇପାରେ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ?

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନରେ ଉଭୟ ସାଥୀଙ୍କ ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଇତିହାସ ସହ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରାଣୁ ପରୀକ୍ଷା (Semen Analysis) ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ପରୀକ୍ଷା, ହରମୋନ୍ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଫାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀର ଖୋଲାପଣ ଯାଞ୍ଚ କରୁଥିବା ଏକ୍ସ-ରେ ପରୀକ୍ଷା (Hysterosalpingography) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଆଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ୍ କିମ୍ବା ଲାପାରୋସ୍କୋପି ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ। ଭାରତରେ ଏହି ପ୍ରକାର ପ୍ରଜନନ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସାକୁ ମାନାଙ୍କିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ART ଚିକିତ୍ସାର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ନିରାପତ୍ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵର ଚିକିତ୍ସା କିପରି କରାଯାଏ?

ଡିମ୍ବକ୍ଷରଣ ଔଷଧ ଏବଂ ହରମୋନ୍ ଚିକିତ୍ସା

ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ଚିକିତ୍ସକ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ଉତ୍ତେଜକ ଔଷଧ ପରାମର୍ଶ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଯାହା ଡ଼ିମ୍ବାଶୟକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ପ୍ରକାର ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଲୋମିଫେନ୍ ସାଇଟ୍ରେଟ୍ ଏବଂ ଲେଟ୍ରୋଜୋଲ୍ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ, ଏବଂ ଚିକିତ୍ସକ ମହିଳାଙ୍କ ବୟସ, ଓଜନ ଓ ହରମୋନ୍ ସ୍ତର ଦେଖି ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଔଷଧ ବାଛିଥାନ୍ତି।

ପ୍ରୟୋଜନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ସହ ମେଟଫର୍ମିନ୍ ଭଳି ଔଷଧ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ, ବିଶେଷତଃ PCOS ମାମଲାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍‌ସୁଲିନ୍ ପ୍ରତିରୋଧ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ଚୀନ୍‌ର ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଏକ ଔଷଧରେ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନ ମିଳିଲେ, ଲେଟ୍ରୋଜୋଲ୍, କ୍ଲୋମିଫେନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ହରମୋନ୍ ଔଷଧର ମିଶ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଫଳାଫଳ ମିଳିପାରେ, ଯାହା ଚିକିତ୍ସାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଯୋଜନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ।

IUI ଏବଂ IVF

ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସାରେ ଗର୍ଭାଶୟ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସ୍ଥାପନ (IUI) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଶୁକ୍ରାଣୁ ସିଧାସଳଖ ଗର୍ଭାଶୟରେ ରଖାଯାଏ।

ଅଧିକ ଜଟିଳ ମାମଲାରେ ଟେଷ୍ଟ ଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରଜନନ (IVF) ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶରୀର ବାହାରେ ଏକ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଡ଼ିମ୍ବାଣୁ ଓ ଶୁକ୍ରାଣୁକୁ ମିଳାଇ ଭ୍ରୂଣ ତିଆରି କରାଯାଏ, ପରେ ଏହାକୁ ଗର୍ଭାଶୟରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ଜାପାନର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରେକର୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ, IVF ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଲକ୍ଷାଧିକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଏହି ଚିକିତ୍ସାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ।

ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଶଲ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା

ଫାଲୋପିଆନ୍ ନଳୀର ଅବରୋଧ, ଫାଇବ୍ରଏଡ୍ କିମ୍ବା ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ୍ ଭଳି ଗଠନଗତ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଠିକ୍ କରାଯାଇପାରେ, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ଗର୍ଭଧାରଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଚିକିତ୍ସାର ସଫଳତାକୁ ବଢ଼ାଇପାରେ। ପୁରୁଷଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରିକୋସିଲ୍ ଠିକ୍ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇପାରେ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ ସମ୍ପର୍କ?

ଜୀବନଶୈଳୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କେତେକ କାରକ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏଥିରେ ଧୂମପାନ, ମଦ୍ୟପାନ, ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଶରୀର ଓଜନ, ଅଧିକ ମାନସିକ ଚାପ, ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଆହାର ଏବଂ କୀଟନାଶକ କିମ୍ବା ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଚୀନ୍‌ର ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ମଧ୍ୟ ମାନସିକ ଚାପ ଓ ଉଦ୍‌ବେଗକୁ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ କାରକ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ ନେବାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଏ। ଏହି କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ସୁଧାରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ଵ ସମ୍ପର୍କିତ ସାଧାରଣ ଭ୍ରାନ୍ତି

ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ହେଉଛି ବାରମ୍ବାର ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଧାରଣ ନହେବା। କିନ୍ତୁ ଶରୀର ପ୍ରାୟତଃ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କେତେକ ସାଙ୍କେତିକ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ସମସ୍ୟାର ଆଗୁଆ ଚିହ୍ନଟ ସମ୍ଭବ।

ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଏଠାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚକ। ସାଧାରଣ ମାସିକ ଚକ୍ର ପ୍ରାୟ ୨୧ରୁ ୩୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ। ଏହାଠାରୁ କମ୍ କିମ୍ବା ଅଧିକ ବ୍ୟବଧାନରେ ମାସିକ ଆସିବା, ମାସିକ ମାସ ମାସ ଛାଡ଼ି ଆସିବା, କିମ୍ବା ମାସିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା — ଏହି ସବୁ ସାଧାରଣତଃ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ ନିୟମିତ ଭାବେ ହେଉନଥିବାର ସଙ୍କେତ ଦିଏ। ଜାପାନରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ବୃହତ୍ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ମାସିକ ଚକ୍ରର ଲମ୍ବ ବୟସ ସହ ବଦଳେ ଏବଂ ୩୫ ବର୍ଷ ବୟସ ଡ଼ିମ୍ବକ୍ଷରଣ କ୍ଷମତାର ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ଏହା ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର ହେବା ଆରମ୍ଭ କରେ।

ଏହା ସହ ପେଲ୍ଭିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲଗାତାର ଅସ୍ୱସ୍ତି କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ସମୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କିମ୍ବା ହରମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନର ସଙ୍କେତ — ଯେପରିକି ମୁହଁ କିମ୍ବା ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ଅତିରିକ୍ତ ଲୋମ ବୃଦ୍ଧି, ମେଦବହୁଳତା କିମ୍ବା ବ୍ରଣ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ PCOS କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ହର୍ମୋନ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅବସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଥାଏ।

ଏକକ କିମ୍ବା ହାଲୁକା ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସଙ୍କେତ ଲଗାତାର ରହିଲେ କିମ୍ବା ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ସହ ମିଶିଗଲେ, ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।