Overview
పూర్తి వివరణ సింపుల్గా చెప్పాలంటే అండాశయ సిస్టులు అంటే అండాశయాల మీద లేదా వాటి లోపల ఏర్పడే నీటితో నిండిన చిన్న బుడగలు లాంటివి (Fluid-filled sacs). చాలా సందర్భాల్లో ఇవి ఎలాంటి హానీ చేయవు, కొన్నిసార్లు అసలు మనం ట్రీట్మెంట్ తీసుకోకపోయినా వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. కానీ కొన్ని రకాల సిస్టులు మాత్రం ఇబ్బంది పెట్టొచ్చు. అండాశయ సిస్టు లక్షణాలను ముందుగానే గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం. దీనివల్ల సిస్టు పగిలిపోవడం లేదా అండాశయం మెలికపడటం (Torsion) వంటి సీరియస్ సమస్యలను రాకుండా చూసుకోవచ్చు - దీనివల్ల మహిళలు సరైన టైంలో డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్ళే ఛాన్స్ ఉంటుంది. ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా మనం అండాశయ సిస్టులకు సంబంధించి రెగ్యులర్గా కనిపించే లక్షణాలు, అరుదుగా కనిపించేవి, మరియు ఎమర్జెన్సీగా డాక్టర్ని కలవాల్సిన పరిస్థితుల గురించి తెలుసుకుందాం. ఇందులో సిస్టు పగిలినప్పుడు ఎలా ఉంటుంది, డెర్మాయిడ్ సిస్టు లక్షణాలు ఏంటి, అలాగే రక్తస్రావంతో కూడిన సిస్టుల గురించి కూడా చర్చిద్దాం.
అండాశయ సిస్టు పరిచయం
పిల్లలు పుట్టే వయసులో (Reproductive age) ఉన్న మహిళల్లో అండాశయ సిస్టులు రావడం చాలా కామన్. నెలనెలా వచ్చే పీరియడ్స్ సైకిల్లో జరిగే మార్పుల వల్లే ఇవి ఎక్కువగా ఏర్పడుతుంటాయి. ఈ సిస్టుల్లో చాలా రకాలు ఉన్నాయి; అదృష్టవశాత్తు వీటిలో చాలావరకు నొప్పి లేకుండా, ఏ ప్రమాదం లేకుండా ఉంటాయి. కానీ కొన్ని మాత్రం బాగా పెద్దవిగా పెరిగి, పగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది, లేదా అండాశయం మెలికపడేలా చేయొచ్చు. అప్పుడు మాత్రం ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తాయి. మెనోపాజ్ రాకముందు ఇలాంటి సిస్టులు రావడం సర్వసాధారణం.
అండాశయ సిస్టు లక్షణాలపై కనీస అవగాహన ఉంటే మన ఆరోగ్యాన్ని మనం బాగా చూసుకోవచ్చు. చాలామంది పొట్టలో కొంచెం ఉబ్బరంగా ఉన్నా, గ్యాస్ అనుకునో లేదా పీరియడ్స్ ముందు వచ్చే నొప్పి అనుకునో లైట్ తీసుకుంటారు. కానీ సడెన్గా విపరీతమైన నొప్పి వచ్చినా, లేదా పీరియడ్స్ మధ్యలో బ్లీడింగ్ అవుతున్నా అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. సిస్టులను కంట్రోల్ చేసి, ఫ్యూచర్లో ఇబ్బంది రాకుండా ఉండాలంటే, గైనకాలజిస్ట్ని కలిసి చెక్ చేసుకోవడమే బెస్ట్ ఆప్షన్.
అండాశయ సిస్టుల సాధారణ లక్షణాలు
చాలా సిస్టులు చిన్నగా ఉంటాయి, అసలు అవి ఉన్నాయన్న విషయం కూడా మనకు తెలియదు. ఎప్పుడైతే అవి సైజులో పెరుగుతాయో, లేదా పక్కన ఉన్న అవయవాల మీద ఒత్తిడి పెంచుతాయో అప్పుడే లక్షణాలు బయటపడతాయి.
అండాశయ సిస్టులు ఉన్నప్పుడు సాధారణంగా కనిపించే లక్షణాలు ఇవే:
- పొత్తికడుపులో ఒత్తిడి లేదా పొట్ట ఉబ్బినట్టు (Bloating) అనిపించడం
- దిగువ పొట్టలో ఒకపక్క లేదా రెండు వైపులా లాగుతున్నట్టు నొప్పి
- నొప్పి పొట్ట నుంచి తొడలు లేదా నడుము కింది భాగానికి పాకడం
- పెల్విక్ ఏరియాలో బరువుగా అనిపించడం
- భార్యాభర్తల కలయిక సమయంలో నొప్పి
కొన్నిసార్లు అండాశయం మెలిక తిరగడం (Ovarian Torsion) జరుగుతుంది. అప్పుడు అకస్మాత్తుగా వాంతులు, వికారం, భరించలేనంత పొట్ట నొప్పి వస్తుంది. ఇది మెడికల్ ఎమర్జెన్సీ. అలాగే అండాశయ సిస్టు పగిలితే లోపల బ్లీడింగ్ అయి తీవ్రమైన నొప్పి, కళ్లు తిరగడం వంటి లక్షణాలు వస్తాయి. వెంటనే హాస్పిటల్కు వెళ్లాలి.
అండాశయ సిస్టు పగిలినప్పుడు కనిపించే హెచ్చరిక లక్షణాలు
సిస్టు పగిలితే అది తీవ్రమైన వైద్య పరిస్థితిగా మారవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో లోపలి రక్తస్రావం జరిగి ప్రాణాపాయం కూడా రావొచ్చు. అందుకే ముందుగానే హెచ్చరిక లక్షణాలు తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
క్రింది లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోండి:
- విపరీతమైన పొట్ట నొప్పితో పాటు వాంతులు, జ్వరం
- ఆగకుండా వాంతులు రావడం
- కళ్లు తిరగడం, సడెన్గా నీరసం
- శ్వాస వేగంగా ఆడటం
ఈ లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. సమయానికి ట్రీట్మెంట్ తీసుకోవడం ప్రాణాలను కాపాడుతుంది.
అండాశయ సిస్టుల్లో అరుదుగా కనిపించే లక్షణాలు
కొన్ని అరుదైన లక్షణాలు ఇవి:
- పదే పదే యూరిన్ రావడం
- రొమ్ముల్లో నొప్పి లేదా బరువు
- పీరియడ్స్ మధ్యలో బ్లీడింగ్
- పీరియడ్స్ సమయంలో తీవ్రమైన నొప్పి
- కారణం లేకుండా బరువు పెరగడం
- యూరిన్ పూర్తిగా ఖాళీ కాలేదన్న ఫీలింగ్
- నడుము లేదా తొడల్లో నొప్పి
- డైలీ పనులు చేయలేనంత అసౌకర్యం
ఈ లక్షణాలు ఇతర గైనకాలజీ సమస్యల వల్ల కూడా రావచ్చు. కచ్చితమైన కారణం తెలుసుకోవడానికి డాక్టర్ చెకప్ అవసరం.
వైద్యుడిని ఎప్పుడు కలవాలి?
- నొప్పి తగ్గకుండా కొనసాగితే
- పొట్ట ఉబ్బరం లేదా ప్రెజర్ పెరిగితే
- ఇర్రెగ్యులర్ బ్లీడింగ్
- పీరియడ్స్ సమయంలో తీవ్ర నొప్పి
- కలయిక లేదా యూరిన్ సమయంలో నొప్పి
- జ్వరం, వాంతులు
- సిస్టు పగిలిన లక్షణాలు
- పిల్లల కోసం ప్రయత్నించినా ప్రెగ్నెన్సీ రాకపోతే
ముగింపు
అండాశయ సిస్టులు చాలామందిలో కనిపిస్తాయి, భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ లక్షణాలను గమనిస్తూ ఉండటం చాలా ముఖ్యం. ఇర్రెగ్యులర్ పీరియడ్స్ లేదా తీవ్రమైన నొప్పి ఉంటే గైనకాలజిస్ట్ను సంప్రదించాలి.
ఇందిరా ఐవీఎఫ్లో అనుభవజ్ఞులైన డాక్టర్లు ఆధునిక స్కానింగ్, చికిత్సలతో అండాశయ సిస్టు సమస్యను సమర్థవంతంగా పరిష్కరిస్తారు. సరైన సమయంలో ట్రీట్మెంట్ తీసుకుని మీ Reproductive healthను కాపాడుకోండి.
ముగింపు
తక్కువ AMH = వంధ్యత్వం కాదు. సరైన కౌన్సెలింగ్, సమయానికి చికిత్స, మంచి జీవనశైలితో తల్లితనం సాధ్యమే. ఆలస్యం చేయకుండా డాక్టర్ను సంప్రదించడమే ముఖ్యమైన అడుగు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
1) అండాశయ సిస్టు మొదటి లక్షణాలు ఏమిటి?
చాలాసార్లు లక్షణాలు ఉండవు. ఉన్నా సాధారణంగా పొట్ట ఉబ్బరం, పెల్విక్లో ఒత్తిడి, దిగువ పొట్టలో స్వల్ప నొప్పి కనిపించవచ్చు.
2) సిస్టు పగిలినప్పుడు సాధారణంగా కనిపించే లక్షణాలు ఏమిటి?
అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన పొట్ట/పెల్విక్ నొప్పి, తల తిరగడం, వికారం/వాంతులు, మూర్ఛ, జ్వరం లేదా రక్తస్రావం వంటి లక్షణాలు రావచ్చు.
3) అండాశయ సిస్టుల వల్ల వెన్నునొప్పి వస్తుందా?
అవును. ముఖ్యంగా సిస్టు పెద్దగా ఉంటే దిగువ వెన్ను లేదా తొడల వైపు నొప్పి వ్యాపించవచ్చు.
4) అండాశయ సిస్టులు పీరియడ్స్పై ప్రభావం చూపుతాయా?
అవును. పీరియడ్స్ అన్రెగ్యులర్ అవడం, మధ్యలో స్పాటింగ్, ఎక్కువ రక్తస్రావం లేదా ఎక్కువ నొప్పి రావచ్చు.
5) డెర్మాయిడ్ సిస్టు (Dermoid Cyst) సాధారణ లక్షణాలు ఏమిటి?
పెల్విక్లో భారంగా అనిపించడం, ఒకవైపు నొప్పి, ఉబ్బరం, లేదా పెద్దదైతే అకస్మాత్తు తీవ్రమైన నొప్పి రావచ్చు.
6) అండాశయ సిస్టు నొప్పి విషయంలో ఎప్పుడు ఆందోళన చెందాలి?
నొప్పి అకస్మాత్తుగా చాలా తీవ్రమైతే, తగ్గకుండా కొనసాగితే, జ్వరం/వాంతులు/తల తిరగడం ఉంటే వెంటనే డాక్టర్ను కలవాలి.
7) అండాశయ సిస్టులు వంధ్యత్వానికి కారణమవుతాయా?
కొన్ని పరిస్థితుల్లో అవును. ముఖ్యంగా ఎండోమెట్రియోసిస్ లేదా పీసీఓఎస్తో సంబంధం ఉన్న సిస్టులు ఫెర్టిలిటీపై ప్రభావం చూపొచ్చు.
8) రక్తస్రావంతో ఉన్న సిస్టు ((Hemorrhagic Cyst)) ప్రధాన లక్షణాలు ఏమిటి?
ఒకవైపు పెల్విక్ నొప్పి, అకస్మాత్తు నొప్పి పెరగడం, ఉబ్బరం, స్పాటింగ్/అసాధారణ రక్తస్రావం రావచ్చు. సిస్టు పగిలితే తల తిరగడం కూడా ఉండొచ్చు.
9) అండాశయ సిస్టు లక్షణాలు సాధారణంగా దేనికి సంకేతం?
సిస్టు పరిమాణం పెరిగిందని, చుట్టుపక్కల అవయవాలపై ఒత్తిడి ఉందని, లేదా హార్మోన్ అసమతుల్యత/ఇన్ఫెక్షన్ వంటి కారణాలు ఉండొచ్చని సూచించవచ్చు.
10) సరైన చికిత్స నిర్ణయించడంలో లక్షణాలు ఎలా సహాయపడతాయి?
లక్షణాల తీవ్రత, నొప్పి రకం, రక్తస్రావం ఉందా లేదా వంటి అంశాల ఆధారంగా డాక్టర్ పరిశీలన, స్కాన్, అవసరమైన పరీక్షలు చేసి మందులు/పర్యవేక్షణ/ప్రక్రియ వంటి చికిత్సను నిర్ణయిస్తారు.