পুৰুষত সন্তান নোহোৱা সমস্যা: মুখ্য লক্ষণসমূহ আৰু কেতিয়া চিকিৎসকৰ সহায় ল’ব লাগে

Last updated: April 14, 2026

সামগ্ৰিক অৱলোকন

সন্তান হোৱাৰ সমস্যা কেৱল মহিলাৰ স্বাস্থ্যৰ চিন্তাই নহয়, কেইবাটাও গৱেষণাৰ মতে বিশ্বজুৰি বন্ধ্যাত্বৰ প্ৰায় আধা অংশ পুৰুষৰ কাৰকে অৰিহণা যোগায়। পুৰুষ-কাৰক বন্ধ্যাত্বক যিকোনো স্বাস্থ্যজনিত বৈশিষ্ট্য বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিব পাৰি যিয়ে পুৰুষৰ মহিলা সংগী গৰ্ভৱতী হোৱাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰে। সমস্যাটো হ’ল পুৰুষৰ বন্ধ্যাত্বৰ লক্ষণবোৰ প্ৰায়ে অস্পষ্ট হয় আৰু দম্পতীহালে গৰ্ভধাৰণৰ বাবে সংগ্ৰাম নকৰালৈকে ইয়াক আওকাণ কৰা হয়। পুৰুষৰ বন্ধ্যাত্বৰ চিন চিনি পোৱা, পুৰুষৰ বন্ধ্যাত্বৰ কাৰণ বুজি পোৱা আৰু তৎকালীনভাৱে চিকিৎসাৰ সহায় বিচৰাৰ ফলত প্ৰজনন ক্ষমতাৰ ফলাফল উন্নত হ’ব।

পুৰুষৰ যোনি ক্ষমতাৰ অসামৰ্থতা চিনাক্ত কৰাৰ সংকেতসমূহ আৰু এই সমস্যাৰ সম্ভাব্য কাৰণসমূহৰ এটা সংক্ষিপ্ত বিবৰণ তলত দিয়া হৈছে।

ভূমিকা

বিশ্বৰ প্ৰায় ১৫ শতাংশ দম্পতীয়ে সন্তান হোৱাৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হয় বুলি অনুমান কৰা হয়, আৰু চিকিৎসকসকলৰ মতে ইয়াৰ প্ৰায় অর্ধেক ক্ষেত্ৰতে পুৰুষ-পক্ষীয় কাৰণো জড়িত থাকে। দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, বহু পুৰুষে পৰিয়াল স্থাপন বা সন্তান ল’বলৈ সচেতনভাবে চেষ্টা নকৰালৈকে নিজ দেহত সমস্যাটো আছে বুলি জানেই নাপায়। পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ বহু ধৰণৰ কাৰণ থাকিব পাৰে, কিন্তু পটভূমি, মূল কাৰণ আৰু সম্ভাৱ্য বিপদবোৰ অলপ বুজি ল’লে যথাসময়ে সহায়-চিকিৎসা বিচৰা সহজ হয়।

এই প্ৰবন্ধত পুৰুষৰ অসম্পূর্ণ প্ৰজনন শক্তিৰ লক্ষণসমূহ, আটাইতকৈ সাধাৰণ পুৰুষৰ অসম্পূর্ণ প্ৰজনন লক্ষণ কেনেকৈ চিনিব পাৰি আৰু চিকিৎসা সহায়ৰ বাবে কেতিয়া আগবাঢ়িব লাগে সেই সন্দৰ্ভৰ বহুতো প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়া হৈছে। আগতে এই সংকেতসমূহৰ জ্ঞান থাকিলে, পুৰুষসকলে সময়মতে চিকিৎসা সহায় লাভ কৰি জন্মদানৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধিৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।

পুৰুষৰ নিঃসন্তানত্ব বুলিলে কি বুজায়?

  • পুৰুষ-পক্ষীয় সন্তান হোৱাৰ সমস্যা (পুৰুষীয় বন্ধ্যাত্ব) বুলিলে সেই অৱস্থাক বুজায়, য’ত কোনো দম্পতীয়ে এক বছৰৰ ভিতৰত নিয়মিতভাবে, বিনা সুৰক্ষা ব্যৱহাৰ কৰি সহবাস কৰিও গৰ্ভধাৰণ নঘটে। সাধাৰণতে এইধৰণৰ সমস্যাৰ মুখ্য কাৰণ হ’ল - শুক্ৰাণুৰ সংখ্যা কম হোৱাঁ, শুক্ৰাণুৰ গতি কম হোৱাঁ, শুক্ৰাণুৰ আকাৰ-গঠন অস্বাভাৱিক হোৱাঁ, অথবা প্ৰজনন পথত কিবা বাধা (ব্লকেজ) বা গঠনত কোনো ত্ৰুটি থাকিব।
  • মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত যি ধৰণে অনেক সময়ৰ আগতেই স্পষ্ট লক্ষণ দেখা যায়, পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত সেয়া সচৰাচৰ নোহয়। পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যাৰ আগৰ লক্ষণবোৰ বহুত ঘূণীয়াভাৱে থাকে বা একেবাৰে দেখা নেপায়। কোনো পুৰুষৰ শুক্ৰাণুৰ গুণমান কম হৈ থাকিলেও দেহৰ সাধাৰণ স্বাস্থ্য বা যৌন-ক্ষমতাত কোনো স্পষ্ট পৰিবর্তন নোথাকিবও পাৰে। বহু ক্ষেত্ৰতে এমুৰে একমাত্ৰ সংকেত হ’ল - বহু মাহ ধৰি চেষ্টা কৰিও গৰ্ভ নধৰাৰ ঘটনা।
  • শুক্ৰাণুৰ সংখ্যাত/গতি/আকাৰত অস্বাভাৱিকতা মাত্ৰ শুক্ৰাণু মাইক্ৰ'স্ক'পৰ তলত পৰীক্ষা কৰাৰ পিছতেই চিনাক্ত কৰা যায়। দৃষ্টিগোচৰ লক্ষণসমূহ এই পুৰুষ প্ৰজনন সমস্যাসমূহৰ সৈতে সদায় দেখা নিদিয়ে, সেইবাবে, যদিহে বছৰৰ ভিতৰত গৰ্ভধাৰণ নহয় তেন্তে দম্পতিসকলে চিকিৎসা পৰামৰ্শ লোৱাটো সহায়ক। আগভাগত নিৰ্ণয় আৰু চিকিৎসা গৰ্ভধারণৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধিত সহায় কৰিব পাৰে আৰু সঠিক প্ৰজনন পৰিকল্পনাৰ বাবে দিশনির্দেশ প্ৰদান কৰিব পাৰে।

লগতে পঢ়ক :  বন্ধ্যাত্বৰ ৩ প্ৰকাৰ: কাৰণ আৰু কেতিয়া সহায় বিচাৰিব লাগে সেই বিষয়ে বুজা

পুৰুষত বন্ধ্যাত্বৰ সাধাৰণ লক্ষণসমূহ

সন্তানধাৰণক্ষমতা আৰু যৌন স্বাস্থ্য একে লগে চলে। কিছুমান পুৰুষে যৌন কাৰ্যক্ষমতাত পৰিৱৰ্তন অনুভৱ কৰে, যি কম টেষ্টষ্টেৰ'ন স্তৰ, নিম্নমানৰ শুক্ৰাণু স্বাস্থ্য বা ডায়েবেটিছৰ দৰে অন্যান্য অন্তৰ্নিহিত সমস্যাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।

তলত পুৰুষত দেখা হোৱা আটাইতকৈ সাধাৰণ আগৰ লক্ষণসমূহ সৰল ভাষাত দিয়া হ’ল।

1. যৌন-স্বাস্থ্য-সম্পৰ্কিত লক্ষণ

প্ৰজনন-ক্ষমতা আৰু যৌন-স্বাস্থ্য একে গাথনিৰ অংশ। কিছুমান পুৰুষে সহবাস-ক্ষমতাত সলনি অনুভৱ কৰে, যাৰ পেছত টেষ্টষ্টেৰন কম হোৱাঁ, শুক্ৰাণুৰ গুণমান খাৰাপ হোৱাঁ বা ডায়বেটিছ আদিৰ দৰে আন ভিতৰুৱা সমস্যা থাকিব পাৰে।

  • লিংগ স্ফীতি ৰক্ষা কৰিবলৈ কঠিনতা (লিংগজনিত অক্ষমতা): ইৰেকশন লাভ কৰা বা ৰখাৰ সমস্যা গৰ্ভধারণ জটিল কৰিব পাৰে আৰু হৰম'নজনিত সমস্যা বা ৰক্ত প্ৰবাহত সমস্যা থাকিবলৈ সংকেত দিব পাৰে
  • যৌন ইচ্ছা কমি যোৱা: কিছুমান পুৰুষৰ যৌন ইচ্ছা আগতকৈ হোৱা কমি যায়। ইয়াৰ এক অংশ হাৰ্মোনৰ সমতোল বিগৰি যোৱা, আন অংশ দেহ-মনोर চাপ, দুয়োতেই প্ৰজননক্ষমতাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
  • বীৰ্য নিৰ্গমনত সমস্যা: বীৰ্য্যকোষত ব্যথা, ফোলাভাব, বা গাঁঠি: বাৰিক’চেল (ফুলাই যোৱা নাৰ্ভ), সংক্রমণ আৰু আন অৱস্থা দেখুৱায়। ইয়াৰ ফলত বীৰ্য্য উৎপাদন প্ৰভাৱিত হয়।

2. শাৰীৰিক লক্ষণ

দেহত কিছুমান চোখে দেখা পৰিবর্তনেো সন্তান-ক্ষমতাত সমস্যা থাকিব পাৰাৰ সংকেত দিব পাৰে।

  • অণ্ডকোষত বেদনা, ফুলা বা গুটি ধৰা: অণ্ডকোষ টান লাগা, ফুলি যোৱা বা গুটি অনুভৱ হোৱাঁ ই আদতে ফুলাই যোৱা শিৰা (ভেৰিকচিল), সংক্রমণ বা আন সমস্যাৰ চিহ্ন হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত শুক্ৰাণু গঠন প্ৰভাৱিত হয়।
  • মুখ-গাৰ ৰোঁ কমি যোৱা, মাংসপেশী কমি যোৱা: আগৰ তুলনাত মুখ বা গাত ৰোঁ কম দেখা যোৱা, গাত শক্তি/মাংসপেশী হ্ৰাস হোৱাঁ - এইবোৰ হাৰ্মোনৰ অমিলৰ সংকেত হ’ব পাৰে, যিয়ে শুক্ৰাণু গঠনত বাধা দিব পাৰে।
  • বঢ়া স্তন (গাইনেকোমাষ্টিয়া): পুৰুষৰ দুধৰ গাঁঠ বৃদ্ধি হোৱা সাধাৰণতে এজন হৰম’ন সমতা ভংগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, যি শুৱনি উৎপাদন হ্ৰাস কৰিব পাৰে।

3. গাঁথনি আৰু চিকিৎসা-সম্পৰ্কিত সমস্যা

কিছুমান ক্ষেত্ৰত দেহৰ গঠন বা আগৰ কিছুমান বেমাৰেও সোজাকৈ শুক্ৰাণু গঠন বা পৰিবহন প্ৰক্ৰিয়াত ব্যাঘাত ঘটাব পাৰে।

  • অণ্ডকোষ সৰু, টান বা তললৈ ন নামি থকা: অতি সৰু, অতি টান বা সৰু বয়সত তললৈ ন নামি থকা অণ্ডকোষ থাকিলে শুক্ৰাণু উৎপাদন কম হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত সন্তান হোৱাৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়।
  • আগতে হোৱা সংক্রমণৰ ইতিহাস: কৈশোৰ-অন্তত মম্পচ (গলা ফুলা বেমাৰ) হোৱা, যৌন-মাৰ্গে সাৰি যোৱা অসুখ (STI) হৈ ৰুৱা কিন্তু ভালদৰে চিকিৎসা নকৰা, এইবোৰেও প্ৰজনন অংগত কেতিয়াবা স্থায়ী ক্ষতি কৰি দিব পাৰে।
  • দীৰ্ঘসময় ধৰি গৰ্ভ নধৰাৰ অভিজ্ঞতা: বছৰখনে চেষ্টা কৰাৰ পাছতো গৰ্ভধাৰণ কৰিব নোৱাৰাৰ অৱস্থা প্ৰায়েই পুৰুষৰ বন্ধ্যাত্বৰ সাধাৰণ আৰু কেতিয়াবা একমাত্ৰ সূচক হিচাপে দেখা দিয়ে। ইয়াৰ পৰা স্পৰ্ম পৰামিতি মাপি চ্যমেন বিশ্লেষণৰ জৰিয়তে প্ৰায়েই প্ৰয়োজন হোৱা বন্ধ্যাত্বৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ পায়।

বহু লোকেই এতিয়াও নাজানে যে পুৰুষ-পক্ষীয় সন্তান-সমস্যা একেবাৰে সাধাৰণ আৰু বহু ক্ষেত্ৰতেই চিকিত্সাযোগ্য। যদি ইমানৰ ভিতৰত উল্লেখ কৰা কোনো আগৰ লক্ষণ আপুনি মনত পায়, তেন্তে সময় নষ্ট ন কৰি সন্তান-চিকিত্সা-বিশেষজ্ঞৰ লগত কথা পাতক। সোনকালেই পৰীক্ষা কৰালে মূল সমস্যা চিনাক্ত কৰিব পাৰে, সঠিক চিকিৎসা আৰম্ভ কৰিব পাৰি আৰু গৰ্ভধাৰণ সফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা বঢ়াব পাৰি।

পুৰুষত সন্তান বন্ধ্যাত্বৰ কাৰণসমূহ

পুৰুষ-পক্ষীয় সন্তান হোৱাৰ সমস্যা বহু ধৰণৰ জীৱনশৈলী আৰু স্বাস্থ্য-সম্পৰ্কিত কাৰণৰ বাবে হ’ব পাৰে। ঠিকমতে চিকিৎসা কৰিব হলে, প্ৰথমে এই কাৰণবোৰ চিনাক্ত কৰা বহুত জৰুৰী।

  • শুক্ৰাণুৰ সংখ্যা কমি যোৱা (অলিগ’স্পাৰ্মিয়া): শুক্ৰাণুৰ সংখ্যা স্বাভাৱিকৰ তুলনাত বেছি কম থাকিলে তাক অলিগ’স্পাৰ্মিয়া বোলা হয়। পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণসমূহৰ এটা।
  • শুক্ৰাণুৰ গতি কম হোৱাঁ (অষ্টেন’জ’স্পাৰ্মিয়া): শুক্ৰাণুৰ গতি ভাল নাথাকিলে, মানে শুক্ৰাণু ডিম্বাণুৰ ওচৰলৈ সঁজি-সুচলি গৈ নোপোহৰিলে, তাক গতি কম হোৱাঁ বুলি কোৱা হয়। এইটো থাকিলে গৰ্ভধাৰণ কঠিন হয় (অষ্টেন’জ’স্পাৰ্মিয়া)।
  • শুক্ৰাণুৰ গঠন অস্বাভাৱিক হোৱাঁ (টেৰেট’জ’স্পাৰ্মিয়া): টেৰাটোজোস্পাৰ্মিয়া সেই অৱস্থাত হয় যেতিয়া এজন পুৰুষৰ স্পাৰ্মৰ এটা যথেষ্ট অংশৰ আকাৰ বা ৰূপৰেখা অস্বাভাৱিক হয়, তাত মুৰৰ ত্ৰুটি, মধ্যবিন্দুৰ ত্ৰুটি, আৰু লুইৰ ত্ৰুটি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। অস্বাভাৱিক আকৰৰ স্পাৰ্মৰ বাবে গৰ্ণাণুক ভেদ কৰা আৰু উচ্ছন্ন কৰা কঠিন হয়।
  • হাৰ্মোনৰ অমিল: অণ্ডকোষ নিজেই সমস্যা দেখা দিয়া, অথবা মগজুৰ অংশ (হাইপ’থেলামাচ, পিটুইটাৰি) বা গলগণ্ড গ্রন্থি, এড্ৰিনেল গ্রন্থি আদি হাৰ্মোন-ব্যৱস্থাত ত্ৰুটি থাকিলে শুক্ৰাণু গঠন আৰু প্ৰজননক্ষমতা দুয়োতেওঁ প্ৰভাৱিত হয়।
  • ভেৰিকচিল: অণ্ডথলিত শিৰা ফুলি যোৱা অৱস্থাক ভেৰিকচিল বোলা হয়। এই অবস্থাত অণ্ডকোষৰ তাপমাত্রা বাঢ়ে, যাৰ ফলত শুক্ৰাণু গঠন আৰু গুণমান দুয়োটাত বেয়া প্ৰভাৱ পৰে।
  • বংশগত বা আন গম্ভীৰ স্বাস্থ্য-সমস্যা: চিনি-বেমাৰ, গলগণ্ডৰ বেমাৰ, চিস্টিক ফাইব্ৰ’ছিছ আদি কিছুমান ৰোগৰ সৈতে পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ সমস্যা জড়িত দেখা যায়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত জন্মগত (জিনত ত্ৰুটি) কাৰণেও পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যা দেখা দিব পাৰে।
  • জীৱনশৈলীৰ দিশসমূহ: সিগাৰেট খোৱা, অতিরিক্ত মদ্যপান, নেশাজাত বস্তু ব্যবহার, পেশী বঢ়োৱা ঔষধ (এনাব’লিক ষ্টেৰ’ইড) গ্ৰহণ, অতি মোটা হোৱাঁ - এই সকলো অভ্যাসে পুৰুষীয় প্ৰজননক্ষমতাত বেয়া প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰে ফলত শুক্ৰাণুৰ সংখ্যা, গতি আৰু গুণমান তিনিটাই হ্ৰাস পায়।

পুৰুষে কেতিয়া চিকিৎসা সহায় ল’ব লাগে?

পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ সমস্যা সদায় সহজে চিনাক্ত নোহে। বহু লক্ষণ একেবাৰে সূক্ষ্ম বা ঢাক-পিছত থাকে, সেয়েহে বহু পুৰুষে বহু বছৰ ধৰি সমস্যা থাকিলেও ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ নাযায়। সাধাৰণতে প্ৰথম সন্দেহ তেতিয়াহে উঠে, যেতিয়া দম্পতীয়ে বহু মাহ ধৰি নিয়মিতভাবে বিনা সুৰক্ষা ব্যৱহাৰ কৰি সহবাস কৰিও গৰ্ভধাৰণ নঘটে।

পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ কাৰণসমূহ আৰু উপলব্ধ চিকিৎসা-উপায় আগতেৰে জানি থকাৰ ফলত রোগ সোনকালে ধৰা পোৱাত সহায় হয়। যিসকল পুৰুষে এই সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগ থাকে, তেওঁলোকে সাধাৰণতে বেছি দেৰি নকৰাকৈ বিশেষজ্ঞ ডাক্তৰৰ সহায় বিচাৰে, ফলত সঠিক সময়তে চিকিৎসা আৰম্ভ কৰি গৰ্ভধাৰণ সফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা বঢ়াব পাৰে।

লগতে পঢ়ক : ডিম্বাশয়ৰ চিষ্টৰ কাৰণ

পুৰুষে তলত দিয়া সমস্যাবোৰ অনুভৱ কৰিলে ডাক্তৰৰ উপদেশ লোৱাটো জৰুৰীঃ

  • 12 মাহ ধৰি নিয়মিতভাবে বিনা সুৰক্ষা সহবাস কৰিও গৰ্ভধাৰণ নহোৱাঁ (সন্তান হোৱাৰ সমস্যা চিনাক্ত হোৱাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ সংকেত)।
  • অণ্ডকোষত আঘাত লাগি থকাৰ ইতিহাস বা অণ্ডকোষ-সংক্রান্ত শল্য-চিকিত্সা হোৱা (ইয়াৰে ফলত শুক্ৰাণু গঠন বা কামত সমস্যা হ’ব পাৰে)।
  • পত্নীৰ একাধিক গৰ্ভপাত হোৱা (কেতিয়াবা বংশগত কাৰণ বা শুক্ৰাণুৰ গুৰুত্বপূর্ণ ত্ৰুটিৰ বাবে হ’ব পাৰে)।  
  • উত্তেজনা ধৰি ৰাখিবলৈ অসুবিধা বা বীৰ্য নোমুকা, অতি সোনকালে বা অতি দেৰি মুকা আদি সমস্যা (ই গৰ্ভধাৰণত বাধা দিব পাৰে)।
  • অণ্ডকোষত স্পষ্ট গুটি, ফুলা বা বেদনা অনুভৱ হোৱাঁ - ই পুৰুষীয় সন্তান-ক্ষমতাত ভিতৰুৱা সমস্যা থকাৰ সংকেত হ’ব পাৰে।
  • বহুদিন ধৰি চিনি-বেমাৰ, গাঁঠিৰ বেমাৰ (আৰ্থ্ৰাইটিছ) আদি দীঘলীয়া ৰোগ থাকিলে।
  • হাইপ’থাইৰয়ডিজম, টেষ্টষ্টেৰন কমি যোৱা আদি হাৰ্মোন-সংক্রান্ত সমস্যা ধৰা পৰা অৱস্থা।

পুৰুষত বন্ধ্যাত্বৰ সমস্যা কেনেকৈ চিনাক্ত কৰা হয়?

পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ আগৰ লক্ষণবোৰ বহু সময়তে একেবাৰে নীরৱ বা সূক্ষ্ম থাকে। সেয়ে মূল কাৰণ বুজিবলৈ বিভিন্ন পৰীক্ষাই সহায় কৰে। সন্তান-চিকিত্সা বিশেষজ্ঞে সাধাৰণতে তলত দিয়া এটা নাইবা একাধিক পৰীক্ষা সূচীভুক্ত কৰিব পাৰেঃ

1. শুক্ৰ পৰীক্ষা

ইয়াই প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূর্ণ পৰীক্ষা। ইয়াত শুক্ৰাণুৰ সংখ্যা, গতি আৰু গঠন তিনিটাই পৰীক্ষা কৰা হয়। শুক্ৰাণু কম হোৱাঁ বা গুণমান খাৰাপ হোৱাঁ - এইবোৰ পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণ।

2. ডি.এফ.আই. পৰীক্ষা

ডি.এফ.আই. (ডি.এন.এ ভাঙনি সূচক) পৰীক্ষাত শুক্ৰাণুৰ ভিতৰৰ ডি.এন.এ কিমান ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে সেয়া চোৱা হয়। অক্সিডেটিভ চাপৰ বাবে এই ক্ষতি বাড়িব পাৰে। আন সকলো মান স্বাভাৱিক দেখুওতে ডি.এফ.আই. বেছি হ’ব পাৰে। এই মান বেছি থাকিলে গৰ্ভধাৰণ কঠিন হ’ব পাৰে আৰু গৰ্ভপাতৰ সম্ভাৱনাও বেছি হয়।

3. হাৰ্মোন পৰীক্ষা

ৰক্ত পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে অণ্ডা নিৰ্মাণত সহায় কৰা হাৰ্মোন, লিংগ-হাৰ্মোন আৰু টেষ্টষ্টেৰন আদি মাপা হয়। এইবোৰত গড়মিল থাকিলে শুক্ৰাণু গঠন প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰভাৱিত হয় আৰু পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যাৰ মুখ্য কাৰণ হ’ব পাৰে।

4. অণ্ডকোষ আল্ট্ৰাছাউণ্ড

অণ্ডকোষ আৰু অণ্ডথলি (স্ক্ৰ’টাম)ৰ আল্ট্ৰাছাউণ্ড কৰা হয়। ইয়াত গঠনগত ত্ৰুটি, পথত বাধা, বা ভেৰিকচিল (ফুলাই যোৱা শিৰা) আছে নে নাই - তাতোকৈও ই শুক্ৰাণু গঠন আৰু গুণমানত কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছে সেয়া বুজা যায়।

5. বংশগত (জিন) পৰীক্ষা

কেতিয়াবা সন্তান-সমস্যা জন্মগত বা বংশগতও হ’ব পাৰে। এই পৰীক্ষাত গৰতন্ত্ৰ (ক্ৰোমোজ’ম)-সম্পৰ্কিত গড়মিল বা ক্লাইনফেল্টাৰ সিন্ড্ৰোম যেনে বিশেষ অৱস্থা চিনাক্ত কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যা হয়।

6. যৌন মাৰ্গে সাৰি যোৱা ৰোগ আৰু সংক্রমণ পৰীক্ষা

সংক্রমণে প্ৰজনন ব্যৱস্থাৰ অংগ প্ৰত্যঙ্গ ক্ষতি কৰিব পাৰে বা শুক্ৰাণু চলা পথত বাধা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। পৰীক্ষা (স্ক্ৰীนนিং) কৰি এইধৰণৰ যৌন মাৰ্গে সাৰি যোৱা ৰোগ আৰু আন বহু সংক্রমণ ধৰি পেলাব পাৰি, যিবোৰ সময়তে ধৰা পৰিলে চিকিত্সাৰ জৰিয়তে উভতাই আনা সম্ভৱ আৰু যিসব সংক্রমণে সন্তান হোৱাৰ ক্ষমতাত সমস্যা সৃষ্টি কৰিব পাৰে, সেয়া আগতেৰে জানিবও সুবিধাজনক।

সংক্রমণে প্ৰজনন–ব্যৱস্থা বা শুক্ৰাণুৰ পথ দুয়োটাতেই বেয়া প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। নিয়মিত পৰীক্ষা কৰি এনে যৌন–মাৰ্গে সাৰি যোৱা ৰোগ আৰু আন সংক্রমণ আছে নে নাই সেয়া বুজা যায়, আৰু বহু ক্ষেত্ৰতে এইবোৰ সময়মতে চিকিৎসা কৰি উভতাই আনি সন্তান সম্পৰ্কিত সমস্যা কমাব পাৰি।

পুৰুষত বন্ধ্যাত্বৰ সমস্যা ভাল কৰিব পৰা যায় নে?

হয়, সাধাৰণতে বহু ক্ষেত্ৰতে পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যা চিকিৎসা কৰি নিয়ন্ত্ৰণ বা অনেকখিনি উন্নত কৰিব পৰা যায়। কিদৰে চিকিৎসা হ’ব, সেইটো মূলতঃ কেনেকুৱা কাৰণ আছে তাৰে ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। কিছুমান পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত আগৰ লক্ষণ বহুত সূক্ষ্ম - দীর্ঘদিন ধৰি গৰ্ভ নধৰা, যৌন-স্বাস্থ্যে সৰু সলনি আদি। আন কিছুমানৰ ক্ষেত্ৰত অণ্ডকোষত বেদনা, গুটি ধৰা, বা হাৰ্মোনৰ গড়মিল যেন স্পষ্ট লক্ষণো দেখা যায়। বহু সময়তে এই আগৰ লক্ষণবোৰক গম্ভীৰতাৰে নলোৱা বাবে প্ৰথম গুরুত্বপূর্ণ পদক্ষেপ হ’ল ডাক্তৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষা কৰোৱা।

ডাক্তৰে সাধাৰণতে পুৰুষত তলত দিয়া বিভিন্ন কাৰণ আছে নে নাই সেয়া বিচাৰে- হাৰ্মোন কম বা বেছিনে, প্ৰজনন পথৰ গাঁথনি-সংক্রান্ত কোনো সমস্যা আছে নে নাই, দেহত সংক্রমণ আছে নে নাই, শুক্ৰাণু গঠন স্বাভাৱিক নে (শুক্ৰ পৰীক্ষাত ধৰা পোৱা ধৰণে)। একবাৰ মূল কারণ পোৱা গেলে, কেতিয়াবা কেৱল শুক্ৰাণুৰ গুণমান উন্নত কৰা, কেতিয়াবা গাঁথনি-সংক্রান্ত সমস্যা ঠিক কৰা, আৰু যিসকলৰ শুক্ৰ পৰীক্ষাত একেবাৰে শুক্ৰাণু নেদেখা যায়, তেনে ক্ষেত্ৰত আধুনিক প্ৰজনন-প্ৰযুক্তিৰ সহায় লোৱা হয়।

সাধাৰণতে পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যাৰ চিকিৎসাৰ কিছুমান সাধাৰণ পথ তলত দিয়া হ’লঃ

  • জীৱনশৈলীত সলনি: আহাৰ ভাল কৰা, নিয়মিত শৰীৰচৰ্চা কৰা, মানসিক চাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, ধূমপান আৰু মদ্যপান এৰি দিয়া আদি পদক্ষেপে শুক্ৰাণুৰ গুণমান উন্নত কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।
  • ঔষধ বা হাৰ্মোন চিকিৎসা: বহুবাৰ ডাক্তৰে টেবলেট বা হাৰ্মোন-ইঞ্জেকচন আদি দিয়ে, যাতে দেহৰ হাৰ্মোন সমতোল পুনৰ ঠিক হয় আৰু শুক্ৰাণু গঠন বেছি ভালভাবে চলিব পাৰে।
  • শল্যচিকিৎসা: কেতিয়াবা কিছুমান শল্যচিকিৎসা প্ৰয়োজন হ'ব পাৰে, আৰু ইয়াত উৰ্ভরা ক্ষমতা পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে বাৰিকোসিল মেরামতি আৰু বাধা নিৰ্মূল কৰাৰ কাজ অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে
  • সহায়ক প্ৰজনন পদ্ধতি: কেতিয়াবা শুক্ৰাণু সমস্যা অতি বেছি তীব্ৰ হ’লেও আৱিষ্কৃত উন্নত প্ৰজনন-প্ৰযুক্তি, যেনে ইন ভিট্ৰ’ গৰ্ভধাৰণ (IVF) বা সোজাকৈ শুক্ৰাণু ডিম্বাণুৰ ভিতৰলৈ বিচাৰি দিয়া পদ্ধতি (ICSI)-ৰ সহায় লোৱা হয়। এই পদ্ধতিবোৰে বহু জটিল শুক্ৰ সমস্যা ওভাৰি গৰ্ভধাৰণ সফল কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।

সঠিক সময়ত সঠিক চিকিৎসা পালে, পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যাত ভোগୁ থকা বহুতে আগবাঢ়ি গৈ নিজৰ সন্তান পাবলৈ সক্ষম হয়।

উপসংহাৰ

সন্তান নোহোৱাৰ অধিকাংশ আগৰ লক্ষণ পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত একেবাৰে স্পষ্ট নোহে, সেইবাবেই ঠিক পৰীক্ষা নকৰা পৰ্যন্ত বহু সময় নোচিনাক্ত হৈ থাকে। কিন্তু সাধাৰণ লক্ষণসমূহ বিষয়ে আগতেৰে জ্ঞাত হ’লে, সময়মতে পৰীক্ষা কৰালে আৰু যথাসম্ভৱ সোনকালেই চিকিৎসা আৰম্ভ কৰিলে গৰ্ভধাৰণ সফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা বহু গুণ বৃদ্ধি পায়।

আপুনি, আপোনাৰ পত্নী, বা কোনো ওচৰৰ লোক সন্তান-সম্পৰ্কিত চিন্তাত ভোগি থাকিলে দেৰি নকৰি বিশেষজ্ঞ ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ যাওক। Indira IVF কেন্দ্ৰসমূহত অভিজ্ঞ ডাক্তৰসকলে আধুনিক পৰীক্ষা-পদ্ধতিৰ সহায়তে পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যা বুজি লয় আৰু প্রত্যেক দম্পতীৰ বাবে আলাদা, তেওঁলোকৰ অৱস্থাৰ বাবে উপযুক্ত চিকিৎসা-পথ তৈরি কৰে, যাতে মাতৃ-পিতৃ হোৱাৰ সম্ভাৱনা সৰ্বাধিক হয়।

সাধাৰণভাবে সুধা হোৱা প্ৰশ্নসমূহ

পুৰুষত সন্তান নোহোৱাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ লক্ষণ কি?

কোনো লক্ষণ নথকাকৈ পুৰুষত সন্তান হোৱাৰ সমস্যা থাকিব পাৰে নে?

শুক্ৰাণু কম হ’লেই সদায়েই সন্তান নোহোৱা হয় নে?

উত্তেজনা ধৰি ৰাখিবলৈ অসুবিধা (লিংগ দৃঢ় নথকা) সদায়েই সন্তান-সমস্যাৰ লগত জড়িত নে?

জীৱনশৈলী সলনি কৰিলে পুৰুষীয় সন্তান-সমস্যা উভতি যাব নে?

কিমান বয়সৰ পিছত পুৰুষৰ সন্তান হোৱাৰ ক্ষমতা কমিব লাগে?

নিজৰ সন্তান-ক্ষমতা সন্দেহ লাগিলে পুৰুষে কোন ধৰণৰ পৰীক্ষা কৰাব লাগে?

Disclaimer: The information provided here serves as a general guide and does not constitute medical advice. We strongly advise consulting a certified fertility expert for professional assessment and personalized treatment recommendations.
© 2026 Indira IVF Hospital Limited. All Rights Reserved. T&C Apply | Privacy Policy| *Disclaimer